Zonder Marjan Minnesma (59) was Friesland nooit zo duurzaam geweest
In dit artikel:
Marjan Minnesma, oprichter en directeur van Urgenda, is vrijdag op 59‑jarige leeftijd overleden aan de gevolgen van borstkanker. Haar overlijden treft de Friese duurzaamheidsgemeenschap diep: zonder haar waren bewegingen als Circulair Friesland en de Freonen fan Fossielfrij Fryslân volgens betrokkenen heel anders verlopen.
Minnesma was geboren in Wormerveer, niet in Friesland, maar vond daar vanaf circa 2011 vruchtbare grond voor haar ideeën. Samen met Jan Rotmans en Urgenda‑collega Monique Birkhoff organiseerde ze een serie sessies in het kerkje van Britswert met lokale koplopers. Die bijeenkomsten leidden tot het boekje Fan de minsken en de grûn, dat door Friese initiatiefnemers wordt gezien als het startpunt voor latere regionale samenwerkingen.
Haar kracht lag in pionieren: Minnesma zette ideeën om in acties, vond en belichtte voorlopers en bracht partijen bij elkaar. Ze had een omvangrijk en invloedrijk netwerk — ministers, journalisten en bedrijfsleven — waarmee ze projecten vaak van de grond kreeg, ook als er geen directe financiering was. Lokale leiders zoals John Vernooij (CEO Omrin) en Bouwe de Boer (Freonen fan Fossielfrij Fryslân) zeggen dat haar aanpak Friesland zelfvertrouwen gaf en zorgde dat kleine initiatieven konden groeien. Minnesma benadrukte volgens hen dat duurzaamheid en economie hand in hand moeten gaan, een overtuiging die goed aansloeg bij Friese ondernemers en bestuurders.
Minnesma startte en ondersteunde concrete trajecten, waaronder pogingen om de Elfwegentocht in 2018 fossilvrij te organiseren, en legde mede het fundament onder Circulair Friesland. Waar haar talent lag in het aanjagen en zichtbaar maken, namen lokale organisaties vaak het opschalen en de uitvoering voor hun rekening; die wisselwerking maakte het regionale succes mogelijk. Haar lofzang op Friesland tijdens het VNG‑congres in 2017 herinneren betrokkenen als een moment waarop heel bestuurlijk Nederland nieuwsgierig werd naar wat er in de provincie gebeurde.
In de laatste jaren was haar betrokkenheid in Friesland minder dominant, maar ze bleef beschikbaar als adviseur; mensen konden haar altijd bellen voor een eerlijk oordeel. Haar ziekte hield ze lange tijd voor zichzelf; veel collega’s wisten niet hoe ernstig het was. De Boer bezocht haar nog ongeveer vijf weken voor haar overlijden.
Collega’s spreken van grote dankbaarheid en persoonlijk verlies: Minnesma heeft volgens hen niet alleen initiatieven op gang gebracht, maar ook het regionale ecosysteem voor duurzaamheid steviger gemaakt, met zichtbare internationale erkenning — vorig jaar stond Friesland als circulairste regio op een wereldpodium in São Paulo. Haar nalatenschap is een netwerk en beweging die door anderen verder worden gedragen.