Zo werkte Liander twee derde van de wachtlijst weg voor een stroomaansluiting in Drachten

In dit artikel:

Liander heeft dit jaar in Drachten ongeveer twee derde van de bedrijven van de wachtlijst gehaald die een grotere aansluiting op het elektriciteitsnet vroegen. Friesland kampt met een overbelast stroomnet: nog altijd staan landelijk 1.155 bedrijven in de rij, en inmiddels lopen ook enkele woningbouwprojecten tegen gebrek aan aansluitcapaciteit aan. De snelle energietransitie heeft tot onverwachte knelpunten geleid, waardoor netbeheerders versneld moeten versterken.

Liander investeert de komende jaren ruim €874 miljoen in Friesland: tien nieuwe verdeelstations, uitbreiding van elf bestaande, 3.000 transformatorhuisjes en circa 5.000 kilometer kabels. Maar uitbreiding alleen is niet voldoende omdat problemen vooral ontstaan door korte piekbelastingen. Regiomanager Tim Altenburg zegt dat bouwen cruciaal is, “maar het is niet het enige dat we kunnen doen.”

Als aanvulling op infrastructuur heeft Liander in Drachten een gebiedsgericht onderzoek uitgevoerd om verborgen capaciteit achter de meter te vinden en het daadwerkelijke gebruik van aanvragen te toetsen. Van ruim 140 bedrijven kon zo een derde van de wachtlijst worden geschrapt omdat zij de extra aansluiting niet meer nodig hadden of andere oplossingen vonden. Voor circa honderd bedrijven bood Liander flexibele contracten aan: afspraken om op bepaalde momenten minder stroom te gebruiken of tijdelijk af te schakelen na 24 uur waarschuwing. Ongeveer vijftig bedrijven gingen hiermee akkoord; onder hen ziekenhuis Nij Smellinghe en snoepfabrikant CCI, die aangeven dat ze hiermee anderen ruimte kunnen geven.

De werkwijze is inmiddels uitgebreid naar Dokkum (ongeveer honderd bedrijven) en gaat binnenkort in en rond Franeker van start. Resultaat: waar vorig jaar 105 bedrijven van de lijst konden worden afgewerkt, waren dat er dit jaar 394 — 57 dankzij flexcontracten. De gebiedsgerichte aanpak verlicht de netcongestie, maar lost het structurele capaciteitsprobleem niet volledig op; vrijgekomen ruimte wordt vaak direct door andere aanvragers benut.

Ook TenneT, beheerder van het hoogspanningsnet, zet zowel op netuitbreiding als op flexibele afspraken in. In Bolsward wordt een nieuw 110 kV-station gebouwd (gereed gepland 2027), met koppeling van Windpark Fryslân in 2028. Verder staan uitbreidingen gepland bij onderstations in Heerenveen en Drachten en de aanleg van extra 110 kV- en mogelijk een nieuwe 380 kV-verbinding van Vierverlaten naar Ens; de routekeuze volgt komend voorjaar. Regioregisseur Evelien Luinge benadrukt de samenhang: “Het is allemaal met elkaar verbonden.”

Kortom: zowel bouwprojecten als slimme contracten en regionale afstemming moeten samen zorgen dat de energietransitie kan doorgaan zonder langdurige aansluitwachtrijen.