Zelfs op Literair Festival Harlingen is Nederland-Zweden niet ver weg: 'Wat is dit? 3-0?'

In dit artikel:

Erik Dijkstra sprak zaterdag tijdens het Literair Festival Harlingen in de binnentuin van het Hannemahuis over zijn nieuwe non-fictieboek Druk, dat de mentale belasting van topsporters onderzoekt. De bijeenkomst viel precies samen met Nederland–Zweden op het WK, waardoor Dijkstra — presentator, journalist en fervent sportliefhebber — voor een klein dilemma stond: hij had eerder aangegeven in zijn podcast de wedstrijd te zullen kijken, maar had ook publiekelijk toegezegd te komen spreken. Uiteindelijk verscheen hij gewoon aan tafel bij presentatrice Kirsten van Santen en vervolgde het programma, terwijl het stadiongevoel af en toe de tuin binnendrong.

Het uitverkochte festival trok ongeveer driehonderd bezoekers; enkelen volgden de wedstrijd heimelijk op hun telefoon en in de naastgelegen boekhandel was een oranje kijkhoek ingericht voor wie voetbal verkoos boven literatuur. Ondanks die afleiding ging het gesprek primair over het hoofdthema van Dijkstra’s boek: het zwijgen rond psychische problemen in de topsport en de dagelijkse druk die atleten met zich meedragen.

Voor Druk sprak Dijkstra met meer dan twintig sporters en enkele coaches, van Epke Zonderland en Annemiek van Vleuten tot Guus Hiddink en Cor van der Geest. Hij schetst hoe zelfs ogenschijnlijk onkreukbare figuren — zoals ex-international Jaap Stam — structureel spanning en stress ervaren gedurende hun carrières. Een belangrijk motief in het boek is het doorbreken van taboes: Dijkstra vertelt hoe hij en collega’s vroeger lichtzinnig reageerden toen zwemster Femke Heemskerk sprak over ‘demonen’ in haar hoofd. Hij vroeg haar vervolgens als eerste voor zijn boek om zijn begrip en houding te illustreren en om te laten zien dat de media en het publiek inmiddels meer oog hebben voor mentale kwetsbaarheid.

Het WK bleef tijdens het gesprek voortdurend op de achtergrond: van ver weg klinkend cafégejuich tot een veerboottoeter die voor tijdelijk spektakel zorgde. De avond eindigde met een onverwachte, triomfantelijke mededeling vanuit het publiek dat Oranje inmiddels met 3-0 voorstond — een symbolische terugkeer van de sportwereld in een gesprek over de prijs die topsporters soms betalen voor succes.

Kort geplaatst: Druk wil persoonlijke verhalen en gesprekken gebruiken om zichtbaar te maken hoe wijdverbreid en vaak onbesproken mentale druk in de topsport is, in lijn met de bredere, internationale aandacht voor mentale gezondheid bij atleten.