Zelfdiscipline is geen straf, het is een sleutel

In dit artikel:

Practor Peter Henk Steenhuis (Firda) stelt dat het klasprobleem niet opgelost wordt met harde hand, maar met het bevorderen van zelfdiscipline: leerlingen moeten leren oefenen en zichzelf motiveren in plaats van opgedrongen orde te krijgen. Hij wijst op zorgwekkende uitkomsten van internationaal PISA-onderzoek: Nederland staat 65e van 81 landen als het gaat om rust en orde in de klas, 83% van de leerlingen meldt dat lessen vaak verstoord worden, en dat leidt volgens Steenhuis tot ongeveer een jaar leerachterstand bij rekenen.

Steenhuis wijst ook op bredere ontwikkelingsproblemen bij jongeren: moeite met langetermijnplanning en doorzettingsvermogen, beïnvloeding door groepsdruk en sociale media (bijna de helft van de tieners vindt privacy en gebruik van sociale media problematisch en 45% geeft aan er te veel tijd aan te besteden). In die context zegt hij dat klassieke kadaverdiscipline — dwang en tucht — niet meer werkt bij generaties die gewend zijn aan autonomie en overleg.

In plaats daarvan pleit hij voor oefening als weg naar zelfdiscipline. Hij verwijst naar het filosofische idee dat herhaald handelen vaardigheden opbouwt en benadrukt de waarde van rolmodellen: wie toewijding en vakmanschap laat zien, nodigt anderen uit hetzelfde te doen. Als voorbeeld noemt hij mbo-studenten die deelnemen aan Skills Heroes, de landelijke vakwedstrijden; hun maandenlange, vrijwillige oefening illustreert discipline als keuze en sleutel tot trots en vakbekwaamheid.

Steenhuis roept op om de finales (op 19 en 20 maart in de Brabanthallen, Den Bosch) te bezoeken of studenten ernaartoe te begeleiden; zulke zichtbare voorbeelden kunnen volgens hem onderwijs en cultuur positief beïnvloeden.