Zelden vergaderden de Friese Staten zo lang over een agendapunt: bijna 8,5 uur over stikstof
In dit artikel:
Gedeputeerden Abel Kooistra (BBB) en Matthijs de Vries (CU) presenteerden begin maart in Leeuwarden een nieuw Friese plan voor stikstofreductie en natuurherstel en riepen Statenleden op met opmerkingen te komen. De Friese Staten grepen die uitnodiging aan: tijdens een zitting van bijna 8,5 uur werden 34 moties besproken (vijf ingetrokken), een ongekend aantal volgens voorzitter Harrie Graansma en griffier Arnold Rosier. BBB-raadslid Dieuwke Bakker stond het langst achter het spreekgestoelte (1 uur 22 minuten), veelvuldig onderbroken door tegenstanders uit o.a. GrienLinks en de Partij voor de Dieren.
Het conceptdoel is Friesland uit het zogeheten stikstofslot te halen zodat vastgelopen vergunningverlening weer vlot kan lopen. Centraal staat grootschalig natuurherstel en een verplichting voor de landbouw om in 2035 ten opzichte van 2019 ongeveer 30% minder stikstof uit te stoten. Zuidoost-Friesland heeft een extra opgave vanwege stikstofgevoelige natuurgebieden. De gedeputeerden laten boeren maximale vrijheid om die doelen te bereiken en wezen op een mogelijke volledige heropening van het vergunningsloket rond 2028; eerdere vergunningverlening zou ook eerder mogelijk zijn via overgangsrecht als de aanpak goed geborgd is.
Linkse fracties (PvdA, GrienLinks, PvdD, SP, D66) waren sceptisch over het vrijwillige karakter en dienden een motie in om tegelijk al bindende maatregelen voor te bereiden die in 2030 ingevoerd kunnen worden als doelen niet gehaald worden; die motie werd verworpen. Wel aangenomen werden meerdere voorstellen van BBB, CDA en VVD: zo mag het intrekken van zogenaamde latente ruimte in natuurvergunningen (wanneer een boer minder dieren houdt dan vergunning toelaat) geen onderdeel worden van de Friese aanpak. Ook is er steun om bij aanpassing van natuurdoel-analyses niet alleen de Ecologische Autoriteit te laten beslissen maar ook kennis van agrariërs en lokale partijen te betrekken. Extra aandacht moet komen voor predatoren, ganzen en invasieve exoten.
De FNP kreeg het voor elkaar dat (subsidie)regelingen voor innovatieve maatregelen voor alle boeren, ook kleinschalige, toegankelijk moeten zijn. PVV en onafhankelijk Statenlid Albert van Dijk steunden vrijwel geen moties; zij verzetten zich tegen het uitgangspunt dat stikstof een probleem is.
Kortom: de Raad gaf veel politieke input en enkele concrete randvoorwaarden mee, maar hield vast aan het uitgangspunt van brede vrijheid voor boeren om de reductiedoelen te halen — een strategie die vooral tegenstand uit linkse hoek oproept.