Zachte investeringen zijn nodig om de klassenmaatschappij aan te pakken

In dit artikel:

Nederland ontwikkelt zich steeds meer richting een klassensamenleving, en het lijkt lastig die trend te keren zonder ingrijpende overheidsmaatregelen. De Duitse filosoof Hanno Sauer — zelf afkomstig uit de elite — luidde recent de alarmbel met een boek waarin hij betoogt dat klassenverschillen tegenwoordig belangrijker zijn dan bijvoorbeeld ras of gender. Volgens Sauer tekenen hogere klassen zich vooral af door subtiele culturele verschillen: andere kledingkeuze, gewoonten, netwerken en taalgebruik, niet per se door opzichtig bezit.

Zowel in Duitsland als in Nederland maskerden ooit sterke sociale voorzieningen de kloof tussen groepen. Nu die voorzieningen onder druk staan, worden de scheidslijnen zichtbaarder: wie meer middelen heeft, kan betere zorg en onderwijs verkrijgen. Recente publicaties, waaronder een nummer van het CDA-tijdschrift, bevestigen dat hoger opgeleiden vaak neerzien op praktisch geschoolden en dat economisch succes meer en meer als morele superieuriteit wordt gezien. Tegelijk heeft het nalaten van publieke taken door de overheid geleid tot onzekerheid voor veel burgers; voorbeelden van structurele fouten zijn de toeslagenaffaire en de gedupeerden van gaswinning.

Sauer pleit voor tegenwicht: massale investeringen in hoogwaardige, voor iedereen toegankelijke publieke voorzieningen — denk aan zwembaden, bibliotheken en uitstekend openbaar vervoer — om te laten zien dat niet alle levenskansen klassengebonden hoeven te zijn. De auteur en de hoofdredactie van het Friesch Dagblad vrezen echter dat zulke voorstellen in Nederland weinig gehoor vinden zolang het beleid vooral ruimte biedt aan militaire uitgaven en besparingsretoriek die sociale voorzieningen aantast.