Wordt Waddenfonds een Waddenfaciliteit of houdt het straks op? 'We moeten tempo maken'
In dit artikel:
Het Waddenfonds is met twee jaar verlengd, tot eind 2029, om ruimte te geven voor de inrichting van een opvolger zoals een Wadden‑ of Kustfonds. Directeur Geert Boesjes zegt dat die overgangsperiode benut moet worden om een Waddenfaciliteit op te zetten: "Dat moet echt dit jaar worden opgepakt." De verlenging volgt nadat de provincies Fryslân, Groningen en recent ook Noord‑Holland daarmee instemden; er zit nog ongeveer 90 miljoen euro in de pot voor economie- en natuurprojecten in het Waddengebied.
Het fonds bestaat twintig jaar en beheert circa 800 miljoen euro afkomstig uit opbrengsten van Waddengas en compensatiegelden. Tot nu toe zijn 463 projecten gefinancierd, variërend van oliebestrijding in havens en teelt van zilte aardappelen tot zeegrasherstel, bezoekerscentra en innovatieve energieprojecten. Succesvoorbeelden zijn het Ziltepad, vistrappen en de vismigratierivier in de Afsluitdijk en proefprojecten met Blue Energy. Sommige initiatieven zijn klaar voor commerciële opschaling.
Een recent adviesrapport, Werk aan de Wadden, en de Friese commissaris van de Koning Arno Brok pleiten voor een grotere, gezamenlijke financieringsstructuur — een Kustfonds of Waddenfaciliteit — om de doelen voor 2050 te halen. Daarbij wordt gesuggereerd dat rijk en provincies mogelijk miljarden moeten bundelen (wordt genoemd: "een miljard of tien") zodat projecten niet langs veel losse potjes hoeven te worden gefinancierd en de regio regie kan houden.
Het nieuwe kabinet noemt een Kustfonds noch een Waddenfaciliteit in het regeerakkoord; in het parlement werd hierover al gesproken, maar er bestaat onduidelijkheid over bestemming van middelen. Boesjes benadrukt dat de regio actief lobbyt en timing cruciaal is. Niet alle verzoeken komen in aanmerking: onderhoudswerk aan de haven van Terschelling is uitgesloten omdat het om regulier achterstallig onderhoud gaat, aldus het fonds. Waarschijnlijkste bestedingsrichtingen de komende jaren zijn grote lopende werken zoals dijkversterking langs de Friese Waddenkust, aanleg van een meegroeiende natuurlijke kust in Groningen met slib, toeristische versterking van Harlingen en blijvende steun aan kleinschalige projecten.