Wordt het kabinet grootgrondbezitter in Friesland? Best spannend, dit koopplan van de nieuwe minister | LC commentaar
In dit artikel:
Minister Eleanor Boekholt‑O’Sullivan (D66) pleit ervoor dat de staat op grote schaal landbouwgrond koopt en daarvoor een centrale ‘grondbank’ opzet. Het Rijksvastgoedbedrijf beheert nu ongeveer 2.500 hectare, maar moet volgens het plan uitgroeien naar circa 33.000 hectare verspreid over Nederland. Deze voorraad moet onder meer dienen om boeren vervangende percelen te kunnen aanbieden wanneer bijvoorbeeld Defensie land nodig heeft, en om ruimte te bieden voor energie‑infrastructuur, woningbouw of waterberging.
De nadruk ligt op vrijwillige overname tegen marktprijzen; onteigening is voorlopig geen uitgangspunt, maar sluit de minister op lange termijn niet volledig uit. De omslag is opvallend: waar Rijk en Rijksvastgoedbedrijf de afgelopen jaren vooral terreinen afstootten, wil Den Haag nu actief gaan bijkopen. Boekholt‑O’Sullivan waarschuwt tegelijk voor onbedoelde prijseffecten en voor de verleiding om vooral in goedkope provincies in te kopen — met name Friesland en Groningen liggen dan in beeld.
In Friesland roept het plan gemengde gevoelens op. Er is ervaring met een sterke overheidseigenaar op plekken als Vlieland, waar veel discussie bestaat over bevoegdheden en beheer door Staatsbosbeheer. Buurtbewoners rond gebieden als het Lauwersmeer kunnen bang worden dat staatskoop leidt tot nieuwe militaire terreinen of andere ingrepen, waardoor vertrouwen in Den Haag cruciaal zal zijn. Tegelijk biedt staatsgrond ook kansen: hernieuwde regionale betrokken‑heid, zorgvuldig landschapsbeheer en aandacht voor weidevogels en natuurwaarden zijn haalbare voordelen als de overheid verantwoordelijk omgaat met het bezit.
Het stuk is een commentaar in de Leeuwarder Courant en concludeert dat de grondbank zowel risico’s als kansen oplevert, waarmee zorgvuldig handelen en heldere communicatie richting provincies en boeren essentieel zijn.