Wordt China onze nieuwe beste vriend? | Column Roland Smid
In dit artikel:
In januari 2026 ontving president Xi Jinping achtereenvolgens de premiers van Canada, Finland en het Verenigd Koninkrijk. De bezoeken verliepen opvallend vriendelijk: geen verwijten over mensenrechten of veiligheidskwesties, maar concrete handelsovereenkomsten en veel goodwill richting Beijing.
Canada (onder leiding van Mark Carney volgens het stuk) kondigde aan een deel van de importheffingen op Chinese elektrische auto’s te schrappen in ruil voor grotere toegang van Canadese landbouwproducten tot China — een koerswijziging ten opzichte van eerdere gezamenlijke Noord-Amerikaanse maatregelen. Finland sloot rond het bezoek elf samenwerkingsakkoorden en benadrukte Chinees leiderschap op het gebied van schone-energietechnologie. Groot-Brittannië kreeg behalve lagere Chinese heffingen op whisky ook toezeggingen zoals de vestiging van speelgoedbedrijf Pop Mart’s Europese hoofdkwartier; dit bezoek volgde kort na toestemming voor een nieuwe, omvangrijke Chinese ambassade in Londen.
Deze rits bilaterale deals reflecteert volgens de columnist een bredere herijking van Westerse betrekkingen met China. Met de Verenigde Staten onder president Trump die internationaal steeds onvoorspelbaarder opereert, zoeken Europese landen nieuwe economische partners en willen ze hun afhankelijkheden en allianties heroverwegen. China biedt in dat plaatje een aantrekkelijk ’win-win’-verhaal: massaproductie, schalige toeleveringsketens en groeikansen voor industrieën van zonnepanelen tot consumentengoederen.
Tegelijkertijd weerklinken serieuze bedenkingen. Mensenrechtenschendingen tegen Oeigoeren, Tibetanen en andere minderheden zijn niet verdwenen, en Beijing blijft Taiwan militaire druk uitoefenen. Ook binnen China zijn er signalen van instabiliteit: recent werden twee topgeneraals uit hun functie gezet wegens corruptieverdenkingen, wat volgens experts kan wijzen op machtsstrijd binnen de krijgsmacht en op geruchten over lekken en een mislukte coup. Zulke onzekerheden maken nauwere banden met China politiek en strategisch risicovol.
De columnist stelt dat Den Haag voor een dilemma staat: meegaan met de pragmatische handelskoers van Starmer, Carney en Orpo, of vast blijven houden aan kritischer, waarden-gedreven beleid. Het coalitieakkoord erkent een meerpolige wereld waarin het internationaal recht niet vanzelfsprekend domineert — een formulering die aangeeft dat Nederland het vraagstuk serieus moet wegen. Roland Smid, China-correspondent in Shanghai, schreef deze analyse als bijdrage aan de wekelijkse columnreeks Onze Vrouw/Man.