Wíllen we wel kweekhout? Laten we eerst eens vragen stellen over innovaties

In dit artikel:

Wageningse startup New Dawn Bio heeft een methode ontwikkeld om “kweekhout” rendabel te produceren: houtcellen worden in een lab in een mal gegroeid, waardoor bijvoorbeeld een tafelblad met gaten voor poten direct ontstaat. Technisch is het eenvoudiger en goedkoper dan kweekvlees; hoogwaardige hardhoutsoorten die normaal duizenden euro’s per kilogram kosten zouden voor enkele tientallen euro’s te maken zijn, en wat in de natuur zestig jaar groeit kan in het laboratorium binnen een week klaar zijn. Een huidige technische uitdaging is het uiterlijk: kweekhout heeft niet vanzelf het nerven- en knoestpatroon van natuurlijk hout.

De potentiële voordelen zijn groot: minder kappen van bossen, winst voor biodiversiteit, lagere waarde van natuurlijk hout die ontbossing minder lonend maakt, en veel bredere toepassingen van hout in bouw, verpakkingen of papier doordat de aanvoer snel en goedkoop is. Tegelijkertijd waarschuwt de auteur voor sociale en ethische neveneffecten. Als ontwerpen via AI worden gemaakt en meubels massaal als kant-en-klare onderdelen uit het lab komen, kan ambachtelijk meubelmaken grotendeels verdwijnen; handwerk blijft dan alleen iets voor hobbyisten. Daardoor groeit de kloof tussen goedkope labproducten en handgemaakte stukken.

De hoofdvraag is of innovaties zoals kweekhout zomaar worden toegelaten zonder maatschappelijke toets: is deze vernieuwing gewenst, en zo ja in welke toepassingen? De auteur pleit voor bewuste afwegingen — bijvoorbeeld beperkingen tot constructieve toepassingen of vervanging van zeer energie-intensieve materialen — en vraagt zich af of de EU bereid is tot ethische beoordeling van nieuwe technologieën. Matthias Olthaar is lector Green economics & process optimization aan NHL Stenden.