Willen we extremisme tegengaan, dan moeten we ons ontdoen van sociale media die ons meesleuren in bedenkelijke richtingen | opinie
In dit artikel:
In een persoonlijke reflectie koppelt Bearn Bilker recente gebeurtenissen in Nederland aan historische en mondiale trends van radicalisering en onderdrukking. Hij begint bij de boek‑ en synagogeverbrandingen en het totalitaire terreurregime in nazi‑Duitsland in de jaren dertig en veertig, en vraagt zich af hoe hele samenlevingen meegezogen kunnen worden in extremisme. Het bekende patroon—verheerlijking van leiders, uitsluiting en geleidelijke normalisering van geweld—ligt volgens hem ten grondslag aan latere misstanden: wie eerst boeken verbrandt, kan later mensen slachtoffer maken.
Bilker noemt concrete hedendaagse voorbeelden: in mei 2026 werd in Loosdrecht een opvanglocatie getroffen door brandstichting met vuurwerk, en nationaal zorgen opruiende uitspraken van politici zoals Markuszower voor onrust. Internationaal wijst hij op landen waar repressie en populisme toenemen of al structureel aanwezig zijn — onder anderen Myanmar, Rusland, China, Israël, Iran, Soedan en zelfs de VS — en op gevallen waarin gekozen leiders maatregelen doorvoeren die het democratisch evenwicht uithollen. Protesten worden in sommige landen hardhandig neergeslagen, en de wereld reageert vaak passief omdat economische belangen in de weg zitten.
De kern van zijn zorg is niet alleen het geweld zelf, maar de sluipende verandering in houding: ontwijking van moeilijke debatten, sociale onverschilligheid en zelfcensuur uit angst voor repercussies. Social media verscherpen volgens hem polarisatie en verleiden mensen tot bekrompen en emotionele reacties in plaats van onafhankelijk en kritisch denken.
Als remedie roept Bilker burgerlijke en politieke verantwoordelijkheid in: burgers moeten weer zelfstandig oordelen en tolerant blijven, politici moeten voorbeeldgedrag tonen. Hij verwijst naar een verkiezingsuitslag in Hongarije als bewijs dat politiek wél anders kan, maar vreest dat het in Nederland nog tijd kost voordat burgers collectief die verantwoordelijkheid weer opnemen. Zijn boodschap is een waarschuwing en een oproep: pas op voor geleidelijke afglijding naar radicalisme, en ga het gesprek aan voordat het te laat is.