Wilders verandert nooit en schrijf 'm vooral niet af

In dit artikel:

De PVV verkeert door het vertrek van zeven Kamerleden en tegenvallende peilingen in een zichtbare malaise, maar de huidige crisis is volgens de schrijver vooral déjà vu: Geert Wilders heeft eerder vergelijkbare tegenslagen overleefd en keerde telkens terug. Onder de vertrekkenden zit vertrouweling Gidi Markuszower; pijnlijk is voor Wilders ook dat zijn fractie daardoor niet meer de grootste oppositiefractie zal zijn en hij het openingswoord in grote debatten mogelijk verliest aan bijvoorbeeld Jesse Klaver.

De breuk draait volgens het stuk om oude klachten: Wilders leidt autoritair, geeft geen ruimte voor initiatief en heeft in 2006 bewust van de PVV geen ledenorganisatie gemaakt om interne tegenmacht te voorkomen. Wie wil doorgroeien binnen de partij moet absolute loyaliteit tonen, waardoor zelfstandige denkers vaak afhaken — iets dat al vaker tot afsplitsingen leidde. Historisch patroon: ook zo’n tien jaar geleden leed de PVV na deelname en breuk met een kabinet een terugval, iets wat ambitieuze partijgenoten bitter maakte.

Nieuwe afsplitsingen krijgen zelden poot aan de grond; eerdere vertrekkers zoals Hero Brinkman en Louis Bontes wisten ook geen duurzame beweging op te bouwen. De kernboodschap is dat de PVV zowel kwetsbaar als krachtig is doordat alles om Wilders draait: zijn weigering tot interne democratie beperkt de partij als potentiële machtsfactor in coalitievorming, maar zijn rol als felle volkstribuun houdt een loyale schare van circa vijftien zetels bijeen.

Gezien Wilders’ weerbaarheid hoeft niemand te rekenen op zijn vertrek uit de politiek; het gevolg is aanhoudende onrust op het radicaal-rechtse spectrum en mogelijk daarmee ook in de rest van de Nederlandse politiek — al is het de vraag of een goed ingebedde, georganiseerde radicaal-rechtse machtspartij wenselijk zou zijn.