Wij binne allegaar algemisten, met om ôns hine de ingrediïnten, mînsen, erfarings | column Gerard de Jong

In dit artikel:

In de aanloop naar de boekpresentatie van Bart Kingma’s nieuwe Friese roman Flarde annander reflecteert de schrijver (en de verteller van dit stukje) op twee tegengestelde grootheden: de machteloosheid als pionnen in geopolitieke spellen van ultrarijken, tegenover de concrete kracht van persoonlijke verbondenheid en verbeelding. Waar de wereldpolitiek verstikkend kan aanvoelen, biedt de intieme schaal — relaties, herinneringen, plekervaringen — ruimte voor schepping en verandering; dat is het domein waar de ‘algemist’ werkt.

Vorige week mocht ik bij Bart’s presentatie spreken. Zowel hij als ik verbleven ooit als writer-in-residence in het Baskische Pasaia: Bart in 2016, ik ongeveer een half jaar later voor twee maanden. Tijdens de presentatie benadrukte Bart hoe alles met elkaar verbonden is: mensen die hij ontmoette en zelfs de verkoop in de Afûk-winkel speelden mee in het ontstaan van zijn boek. Die keten van invloeden maakt van elke maker een soort alchemist die ingrediënten — mensen, ervaringen — tot een nieuw recept mengt.

Documentairemaker Albert illustreerde hetzelfde met de montagekeuze: wat gebruik je, wat laat je weg, en hoe bepaalt dat het verhaal dat je toont? Dichter Syds Wiersma, die hen naar Baskenland bracht, corrigeerde de metafoor van vertrek: het gaat minder om een katapult wegschieten dan om een boemerang — terugkomen en iets waardevols meenemen om thuis verder te brouwen.