Wie weinig weet over een onderwerp, ziet vaak niet wat hij of zij mist. Neem ervaring serieus | opinie

In dit artikel:

In gesprekken, talkshows en op sociale media vallen vaak de meest stellige stemmen op — maar luidruchtigheid betekent niet dat iemand gelijk heeft. Psychologen noemen dit het dunning-krugereffect: mensen met weinig kennis overschatten vaak hun begrip, terwijl deskundigen door hun inzicht in complexiteit terughoudender spreken. Het effect werkt simpel: wie weinig weet ziet niet wat hij mist en heeft daardoor veel vertrouwen; wie veel weet ziet de nuance, onzekerheden en uitzonderingen en klinkt daardoor minder stellig.

Die tegenstelling krijgt in het huidige informatielandschap extra kracht. Korte, krachtige uitspraken verspreiden zich makkelijker online dan voorzichtige, genuanceerde uitleg. Dat leidt ertoe dat meningen soms gelijkgesteld worden aan wetenschappelijke feiten, terwijl wetenschap juist een systematische methode is van meten, testen en corrigeren — geen losse opvatting van gelijk gewicht als een persoonlijke overtuiging.

Bij maatschappelijke thema’s zoals gezondheid, energie, klimaat, wonen en armoede is de dynamiek problematisch: complexe problemen worden vaak voorgesteld alsof er één simpele oplossing bestaat, wat kan leiden tot misplaatste verwachtingen en teleurstelling. Het dunning-krugereffect is geen intellectuele beschuldiging; iedereen kan het ervaren, zeker bij nieuwe onderwerpen.

Wat helpt is duidelijk: geef toe wanneer je iets niet zeker weet; waardeer expertise en het bewijs waarop die rust; blijf leren, check meerdere bronnen en stel vragen; en zet vaker het luisteren en nadenken voorop. Echte kennis maakt mensen doorgaans voorzichtiger, en die terughoudendheid kan bijdragen aan betere gesprekken en betere beslissingen. Tekst van Anton Pieters (Drachten).