Wie op zondagochtend Pasen komt vieren, loopt achter de feiten aan

In dit artikel:

Op paasmorgen vindt volgens predikant Teunard van der Linden de eigenlijke paasviering vaak al plaats: de paaswake. Die oude katholieke ritus, gevierd tussen zonsondergang en zonsopgang, bevat volgens hem de kern van het feest — de lichtritus met de nieuwe paaskaars, uitgebreide schriftlezingen, doop en eucharistie — en markeert feitelijk het moment van de opstanding. Veel protestantse gemeenten hebben onderdelen van die katholieke vorm overgenomen, waardoor de wake ook in Lutherse en vrijzinnige kringen gangbaar werd.

Van der Linden wijst op een praktische en liturgische spanning in de Nederlandse kerktraditie: veel waken vinden zaterdagavond plaats, terwijl de zondagochtend traditioneel “de dag van de opstanding” is. Hij betwijfelt of liederen en vieringen die sterk bij de opstanding horen, niet beter naar het ochtendlicht van zondag zouden moeten worden verbonden in plaats van naar Stille Zaterdag. Het huidige Liedboek categoriseert een grote verzameling liederen onder de “Drie dagen van Pasen” — een indeling die hij verwarrend noemt, omdat Witte Donderdag en Goede Vrijdag zelf nog geen Pasen zijn. Tegelijk erkent hij dat de huidige ordening deels voortkomt uit oecumenische ontwikkelingen: het samenbrengen van katholieke en protestantse gebruiken heeft de liturgische kalender en liedkeuze beïnvloed.

Hij pleit niet voor afwijzing van de paaswake, wel voor reflectie: als de vroege paasmorgen werkelijk het centrale paasmoment is — versterkt door het beeld van het opgaande licht — dan zou bij een volgende herziening van het Liedboek de koppeling van paasliederen aan die ochtend sterker overwogen moeten worden. Van der Linden sluit af met een evenwichtige houding: zowel vieringen mét als zónder wake zijn verstaanbaar binnen het kerkelijke spectrum, maar de huidige ophoping van paasliederen onder een onduidelijke categorie verdient herziening.

Teunard van der Linden is predikant in Harlingen.