Wie brutaal over grenzen gaat, verdient een correctie door de groep

In dit artikel:

Columnist Gabriël Anthonio beschrijft aan de hand van persoonlijke herinneringen en een recent voorval hoe brutaal gedrag en polarisatie kunnen worden tegengegaan: door directe correctie binnen de groep. Hij start met zijn eigen opvoeding, waarin “brutaal” zijn als iets was dat bestraft en bijgeschaafd moest worden. Tegelijkertijd groeide hij op in een creatief gezin waar vragen stellen en kritisch zijn werden aangemoedigd, wat toont dat wat als onbeleefd wordt gezien sterk van context afhangt.

Op een station zag Anthonio een groep jongeren op fatbikes. Nadat een jongen een blikje weggooit en de handhavers ingrijpen, reageert een van de jongeren schreeuwerig. Een ouder lid van de groep grijpt in: hij maant respect, sommeert het blikje op te rapen en houdt de ander tegen het impulsief wegrijden. De leider geeft daarna een vriendelijke boks aan de handhavers en de groep vertrekt. De handhavers merken op dat groepsinterventie een effectieve manier is om brutaal gedrag te stoppen.

Anthonio koppelt deze scène aan een bredere maatschappelijke zorg: tegenwoordig lijken grove taal, liegen en vernederen vaker onbestraft of zelfs beloond te worden, ook door politieke leiders. Dat normaliseert agressief communicatiegedrag en voedt polarisatie en bedreigingen, vooral online. Volgens hem is het essentieel dat groepen – gemeenschappen, sociale kringen, kiezers – elkaar aanspreken wanneer leiders of individuen over grenzen gaan. Zo’n interne correctie kan fungeren als tegenwicht tegen cynisch of schadebrengend gedrag en draagt bij aan herstel van fatsoensnormen.

Als organisatieadviseur en bijzonder hoogleraar verbindt Anthonio persoonlijke observatie met een normatieve boodschap: effectief leiderschap en maatschappelijke rust vragen niet alleen regels of handhaving van buitenaf, maar ook moed van binnen de groep om respectloos gedrag te corrigeren.