Werken met jongens in jeugdgevangenis De Haven in Veenhuizen is topsport. 'Soms verrot gescholden of zelfs fysiek belaagd'
In dit artikel:
Justitiële Jeugdinrichting De Haven in Veenhuizen, geopend in oktober 2024, is in anderhalf jaar uitgegroeid van twee afdelingen naar zes en huisvest momenteel 58 jongens en jonge mannen. Pedagogisch directeur Marije Kasanwidjojo en afdelingshoofd Amse Velzen schetsen een beeld van een nieuw instituut dat snel opgeschaald is om te helpen bij het landelijke tekort aan plaatsingsplekken voor jeugdige gedetineerden; de totale capaciteit bedraagt 64 bedden, maar niet alle plekken worden direct geopend omdat personeel eerst moet worden ingewerkt.
De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd waardeert dat De Haven extra ruimte biedt, maar uitte kritiek op het tekort aan voldoende gekwalificeerd personeel voor gespecialiseerde begeleiding. Ook hier is personeelsschaarste een knelpunt: er zijn genoeg groepsleiders, maar er ontbreekt vooral hbo-opgeleid pedagogisch personeel met registratie in het Kwaliteitsregister Jeugd. Kasanwidjojo erkent dat medewerkers snel moeten worden opgeleid en dat een deel door de zwaarte van het werk vroegtijdig vertrok; ze noemt leren van die opstartfouten een prioriteit. De directie bestrijdt dat medewerkersgebrek structureel leidt tot geweigerde verloftrajecten voor jongeren met een PIJ-maatregel; afdelingshoofd Velzen zegt dat verlof waar toegestaan gewoon plaatsvindt.
Operationeel zijn er aanpassingen: doordeweeks draait De Haven het volledige dagprogramma, maar op maandag en vrijdag is het avondprogramma tijdelijk geschrapt om personeel te scholen. Als reactie op inspectiepunten zijn ook extra leermiddelen aangeschaft (onder meer een educatief programma voor op de kamer) en is het praktijkonderwijs uitgebreid: een keuken voor kookopleidingen en diploma’s, een hovenieropleiding en verbeteringen in bouw- en metaalruimtes (de metaalruimte is nog in ontwikkeling).
Het dagelijkse werk wordt omschreven als zwaar en onvoorspelbaar. Medewerkers krijgen te maken met emotionele uitschieters, scheldpartijen en soms fysieke agressie; Tegelijkertijd is werken met jongeren bevredigend omdat zij zich nog in ontwikkeling bevinden en beïnvloedbaar zijn. De instelling werkt met complimenten en een beloningssysteem om gewenst gedrag te versterken en gebruikt eenvoudige, praktische routines — samen ontbijten, koken en eten — om sociale vaardigheden en verantwoordelijkheid te oefenen.
De Haven is onderdeel van penitentiaire inrichting Veenhuizen en neemt uitsluitend jongens en jonge mannen van ongeveer 14 tot 23 jaar op, inclusief kortverblijvers (gemiddeld drie maanden), twee afdelingen voor langer verblijf met vooral jongeren met PIJ-maatregelen en een groep alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Zowel management als medewerkers benadrukken trots op het personeel en het belang van veiligheid én het vormen van een alternatief pad voor jongeren die anders in de criminaliteit dreigen te blijven hangen.