Weer leverde Terug Naar Het Begin een hemelse trip langs Gronings erfgoed
In dit artikel:
Editie 17 van het festival Terug naar het Begin bracht afgelopen weekend massaal publiek per fiets naar de eeuwenoude kerken in Noord-Groningen (voornamelijk de gemeente Eems‑Delta). Het programma combineerde populaire namen, jong talent en beeldende en podiumkunst in liturgische ruimtes die door de Stichting Oude Groninger Kerken uitstekend worden onderhouden. Het leidde tot volle banken, wachtrijen à la Eurosonic en soms onverwachte situaties: vooral bij het zaterdagochtendconcert van harpist Remi van Kesteren in de Donatuskerk in Leermens stonden bezoekers al een kwartier voor aanvang te wachten; er waren tegen die tijd al ruim honderd aanwezigen.
Remi van Kesteren bleek bijzonder geschikt voor de kerkelijke akoestiek: zijn harpspel werd door recensenten vergeleken met golven die de ruimte vullen. Hij liet ook een onconventionele vondst horen door een rap van Kendrick Lamar te bewerken en er eigen muziek onder te zetten, waardoor een hedendaagse kruisbestuiving ontstond. Singer/songwriter Kim Janssen was zijn steun, maar technisch werd soms met té veel volume gewerkt, waardoor vooral oudere bezoekers wegzagen of hun oren moesten beschermen.
De avondopeningen vonden traditiegetrouw plaats in de Nicolaikerk van Appingedam. Jeangu Macrooy opende hier met zijn vaste pianist Patrick Rugebregt en achtergrondzangeressen; zijn ingetogen, oprechte stijl pastte goed bij de kerkelijke setting en kreeg extra diepgang door een strijkerskwartet uit de jeugdprogrammalijn Jong Begin, onderdeel van het festival om jong talent een podium te bieden. De tegenstelling met grootschalige popfestivals of het uitbundige Eurovisie‑circus kon niet groter zijn: hier draait het om soberheid, intimiteit en muzikaal vakmanschap.
De Koerdisch‑Nederlandse zangeres NAAZ werd in Tjamsweer uitgeroepen tot de stem van het festival: emotioneel, vol beheersing en zonder overdrijving. Haar set kreeg theatrale omlijsting met bijdragen van Groningse hiphop en zangtalent Sarah Naëmi, plus duetten met Maya Maria (Terschelling); die samenwerking is terug te zien op 19 september in De Oosterpoort in Groningen. Ook jonge Friese talenten zoals Mayte Veenstra traden op in kleine kerken—haar klassieke presentatie en hoge, zuivere stem maakten indruk, en ze rondde daarmee haar Tsjerketoer langs kerken af.
Internationaal geluid kwam van de Australische singer/songwriter Sarah Blasko in de Johanneskerk van Losdorp: haar krachtige, treurige repertoire liet niemand onberoerd, maar het volume en de eentonigheid van sommige liederen riep vragen op over balans in een fragiele monumentale omgeving (en een grap over het glas‑in‑lood dat het zou doorstaan). Geert Lameris, de initiatiefnemer van het festival die de organisatie decennialang vormgaf, was aanwezig; de artistieke leiding ligt inmiddels bij Minke van der Velde.
Behalve muziek bood het festival dans (Tender Resistance van choreografe Faiza Grootens in Wirdum, met twee aanstaande Zwaan‑nominees), participatieve projecten (Sing Along met Jessica Manuputty in de Molukse kerk van Appingedam waarin Molukse zangtradities een ander perspectief op verdriet boden) en kleinere activiteiten zoals beeldende kunst, audiowandelingen en een zingontbijt in Oosterwijtwerd. De combinatie van historische ruimtes, aandacht voor jong talent en de wisselwerking tussen moderne en traditionele muziek maakte Terug naar het Begin tot een ingetogen maar rijk ingericht festival dat Groningen’s kerkelijke erfgoed opnieuw onder de aandacht bracht.