We zijn verslaafd aan bestrijdingsmiddelen, zegt journalist Dirk de Bekker (34). 'Ten koste van het milieu en onze gezondheid'
In dit artikel:
Dirk de Bekker, onderzoeksjournalist, bracht zeven jaar door in de wereld van bestrijdingsmiddelen en publiceerde daarover Het pesticidenparadijs. Zijn onderzoek, voortkomend uit de documentaire Wat nekt ’t insect (2019), laat zien dat insectensterfte sterk toeneemt en dat bestrijdingsmiddelen een belangrijke oorzaak zijn. De Bekker stuitte op stevige ontkenning en een gepolariseerd debat: industrie en landbouwlobby’s bagatelliseren risico’s, wat volgens hem de weg naar feiten en beleid blokkeert.
Hij schrijft voor een breed publiek omdat iedereen aan pesticiden wordt blootgesteld en omdat zorgen over milieu en gezondheid terecht zijn. De Bekker nuanceert dat bestrijdingsmiddelen niet per definitie overbodig zijn, maar waarschuwt voor overmatig en afhankelijk gebruik. Het vaak gebruikte argument van voedselzekerheid noemt hij een dooddoener: wereldwijd gaat een derde van het voedsel verloren en Nederland produceert veel meer dan het consumeert. Bovendien wordt veel pesticidengebruik niet voor voedselproductie ingezet maar in de sierteelt en de particuliere sfeer.
De Bekker vertelt ook over positieve voorbeelden: boeren die hun gebruik drastisch terugdraaien, de bodem herstellen en nuttige insecten laten terugkeren, en een biologische bollenteler die volledig zonder bestrijdingsmiddelen werkt. Zulke omslagen zijn succesvol maar blijven zeldzaam omdat overstappen financieel risicovol is en advies vaak komt van partijen die aan de verkoop van middelen verdienen. Volgens hem zouden overheid en markt de transitie sterker moeten stimuleren.
Cijfers uit zijn onderzoek: wereldwijd is het pesticidengebruik in de laatste tien jaar circa 20 procent toegenomen, in ontwikkelingslanden zelfs 150 procent. In Nederland is er recent een daling, maar die is minder spectaculair dan vaak wordt voorgesteld en het totaalgebruik blijft hoog binnen Europa. Daarnaast zijn sommige problematische stoffen (onder andere bestrijdingsmiddelen met PFAS-associaties) juist gestegen. Nieuwe middelen werken bij kleinere doses, waardoor lagere kilocijfers niet automatisch minder milieubelasting betekenen. De Bekker wijst ook op discrepanties tussen enquêtecijfers van boeren en daadwerkelijke afzetcijfers (de afzet blijkt structureel hoger).
Hij hekelt belangenverstrengeling tussen industrie, overheidsinstanties en bepaalde wetenschappers, en ziet parallellen met de tactieken van de tabaksindustrie. Zijn adviezen: privégebruik stoppen of sterk terugdringen (simpele middelen zoals heet water en een borstel kunnen vaak volstaan), kritisch omgaan met huisdierbehandelingen, waar mogelijk biologisch eten en vooral het gesprek over pesticiden voeren om politieke druk te creëren. Dirk de Bekker presenteert Het pesticidenparadijs donderdag 12 februari tijdens Naked Lunch in het Forum Groningen (12.15 uur, gratis).