Wat vindt de Tweede Kamer van Knots plan voor de Lelylijn? 'Denk aan de Afsluitdijk'
In dit artikel:
Klaas Knot kreeg maar een uur om zijn plan voor de Lelylijn in de Tweede Kamer toe te lichten, omdat hij daarna naar Tokio moest vliegen. De oud‑directeur van De Nederlandsche Bank gebruikte die korte zitting om te wijzen op buitenlandse voorbeelden — in Japan en Frankrijk — waar hogesnelheidslijnen vooraf al leiden tot woningbouw, economische concentraties en bredere regionale ontwikkeling. Zulke langetermijneffecten komen volgens hem niet of nauwelijks naar voren in de gebruikelijke Maatschappelijke Kosten Baten Analyse (MKBA).
Knot waarschuwde dat strikt op MKBA‑basis grote infra‑projecten vooral in de Randstad uitpakken en pleitte voor een ruimere blik: de Lelylijn zou nationale cohesie kunnen versterken en laten zien dat regio’s buiten de Randstad er ook toe doen. Hij stelde dat als honderd jaar geleden alleen naar directe kosten en baten was gekeken, infrastructurele werken zoals de Afsluitdijk mogelijk niet zouden zijn aangelegd. Om toch vooruitgang mogelijk te maken adviseert Knot een spaarperiode: jaarlijks 400 miljoen euro tot 2049, waarmee 75 procent van de geraamde kosten (circa 14,5 miljard) gedekt zou zijn — het vereiste dekkingspercentage om een MIRT‑verkenning te laten starten.
Politieke reacties zijn verdeeld. Slechts zeven van de zeventien Kamerfracties spraken met Knot; oppositiepartijen PRO, JA21, SP en ChristenUnie reageerden positief. Habtamu de Hoop (PRO) wil een amendement indienen om 35 miljoen vrij te maken voor de uitvoeringskosten van de MIRT‑verkenning. JA21‑woordvoerder Maarten Goudzwaard benadrukt dat de lijn de braindrain uit het noorden kan tegengaan. In het kabinet en de coalitiefracties bestaan nog onduidelijkheid: D66, CDA en VVD moeten eerst intern afstemmen, en CDA‑Kamerlid Luciënne Boelsma wil de kabinetsreactie op Knots voorstel afwachten.
Financiering blijft een twistpunt. Vorig jaar was 3,4 miljard voor de Lelylijn gereserveerd, maar dat bedrag werd bij de Voorjaarsnota aangetast; er zou nog 640 miljoen over zijn geweest, wat enkele Kamerleden elders wilden besteden. Ook lokale overheden moeten meebetalen: de drie noordelijke provincies, Flevoland, gemeenten en waterschappen hebben onlangs gezamenlijk toegezegd jaarlijks 40 miljoen te sparen. Dat stuitte bij de FNP op kritiek omdat niet eerst de provinciale volksvertegenwoordiging was geraadpleegd. Knot vindt het eerlijker dat vooral regio’s waar de lijn komt en die er het meest van profiteren bijdragen, in plaats van de hele Randstad.
De Tweede Kamer debatteert over de Lelylijn op 3 juni. Knot beëindigde zijn rol als gezant met de opmerking dat hij het werk leuk vond; hij woonde tien jaar in Drachten en weet hoe het is om in een grote plaats zonder trein te leven.