Wat Loosdrecht van Langweer kan leren | opinie

In dit artikel:

In Langweer herinnert Louis A. Detmar zich eind jaren tachtig een klein, gastvrij asielzoekerscentrum in het pand dat vroeger olieslagerij en grasdrogerij van de familie Van der Leij was en later restaurant/eetcafé De Greate Gaest. Het dorp, gelegen aan de Langwarder Wielen, nam toen vooral mensen uit oorlogsgebieden op — onder anderen uit Afghanistan. De vluchtelingen liepen vrij rond, bezochten buurtgenoten en speelden met lokale kinderen; Detmar meldt geen noemenswaardige incidenten uit die periode. Zijn schoonouders Dirk en Gonneke Zandstra waren eigenaren van veel van het terrein waar dat zich afspeelde.

Detmar zet deze herinnering scherp af tegen de beelden uit Loosdrecht in 2026: dagenlange, gewelddadige demonstraties tegen opvanglocaties, aanvallen op politie en brandweer, nazislogans en het in brand steken van een pand waarin mensen verbleven. Voor hem markeert dat geen gewone veiligheidskwestie maar een moreel en democratisch probleem: politici gebruiken ontwijkende taal, burgers worden gemobiliseerd via appgroepen en extreemrechtse netwerken, en de term ‘asielcrisis’ is volgens hem deels geconstrueerd door diezelfde krachten.

Hij waarschuwt dat wanneer de staat het monopolie op legitiem geweld niet meer kan handhaven — zoals socioloog Max Weber omschreef — de deur op een kier gaat richting chaos, autocratie en fascisme. Detmar zegt niet te kunnen terugkeren naar de rustige, mobiele-loze sfeer van Langweer toen, maar pleit ervoor lessen uit die periode te trekken om escalatie en maatschappelijke ontwrichting te voorkomen.