Wat is je favoriete natuurgebied? Deze RUG-onderzoeker wil dat heel graag weten. 'Mensen verlangen naar een eenvoudig bestaan'

In dit artikel:

Frans Sijtsma (Rijksuniversiteit Groningen) brengt systematisch in kaart welke natuurplaatsen mensen koesteren en waarom — de ‘zachte’ belevingskant van ecologie. Via het onlineplatform Greenmapper vraagt zijn team mensen aan te geven welke plekken binnen 2 km, binnen 20 km, nationaal en wereldwijd voor hen waardevol zijn, en wat die plekken aantrekkelijk maakt. Tot nu toe deden zo’n 15.000 mensen uit zeven landen mee; het streven is om uiteindelijk 125.000 respondenten uit ongeveer 50 landen te verzamelen.

Het doel is geen puur natuurwetenschappelijke inventarisatie van soorten, maar het vastleggen van subjectieve waardering: landschapsbeleving, rust, avontuur, bijzondere planten of dieren en sociale betekenissen. Sijtsma wil deze kennis gebruiken om besluitvorming en beheer democratischer te maken. Door te weten wie sterke binding met een gebied heeft, kunnen beheerders en overheden die mensen betrekken bij keuzes, peilingen of zelfs om financiële bijdragen vragen. Als voorbeeld noemt hij berekeningen dat er ongeveer 14 miljoen fans van de Wadden zijn in Nederland, Duitsland en Denemarken — een potentiële achterban voor beleid of beheer.

Greenmapper koppelt respondenten aan lokale “communities” en vraagt hen ook indicatief hoeveel ze jaarlijks aan hun favoriete gebied zouden willen besteden; die betalingsbereidheid is momenteel vooral theoretisch, maar biedt toekomstmogelijkheden voor fondsenwerving. Praktische toepassingen bestaan al: regionaal zijn er stellingen voorgelegd over concrete knelpunten, zoals honden aan de lijn op Texel of keuzevraagstukken rond baggeren en vervoer naar Ameland. De data wordt ook gedeeld met instituten zoals het Planbureau voor de Leefomgeving om beleid te voeden.

Sijtsma heeft recent een Unesco-leerstoel aan de RUG gekregen — de eerste Unesco-leerstoel op die universiteit — waarmee hij internationale samenwerking en kennisdeling rond thema’s als natuur en duurzaamheid wil versterken. De leerstoel maakt deel uit van een wereldwijd netwerk dat onderwijs, cultuur en wetenschap verbindt.

Dagblad van het Noorden werkt samen met de RUG en verloot zes keer een hotelbon van 200 euro voor een overnachting in je favoriete natuurgebied; deelname aan Greenmapper is mogelijk tot 1 september en gebeurt anoniem. Wie meedoet, wordt automatisch een “Greenmapper Friend” en kan betrokken worden bij lokale vragen en initiatieven.

Kort gezegd probeert Sijtsma met dit project gevoelens en beleving terug te brengen in natuurbeleid: niet alleen meten wat er groeit of verdwijnt, maar ook begrijpen waarom mensen van bepaalde plekken houden — en die liefde gebruiken om gedragen, democratische en mogelijk financieel ondersteunde beslissingen over natuurbeheer te stimuleren.