Wat is er mooi aan Marilyn

In dit artikel:

Columnist Gerard Wolters wijst op een hardnekkig ongelijksoortig herinneringspatroon: beroemde mannen worden vaak geroemd om hun daden, vrouwen vooral om hun uiterlijk. Hij illustreert dat met namen die iedereen kent — Elvis Presley, James Dean, Dante, Casanova, Lord Byron — en plaatst daar vrouwen als Mata Hari en Marilyn Monroe tegenover. Terwijl mannen doorgaans als talent, karakter of invloed worden gezien, blijven vrouwen in de loop van de geschiedenis vaak hangen in beelden van schoonheid, sensualiteit of rolstereotypen.

Wolters reageert onder meer op recente herdenkingen: het 150ste geboortejaar van Mata Hari en de aandacht rond wat Marilyn Monroes eeuwfeest zou zijn geweest. Beide vrouwen werden en worden nog te vaak gereduceerd tot een gemakkelijk label — danseres of sekssymbool — terwijl hun artistieke kwaliteiten en complexiteit meer waard zijn dan die oppervlakkige beeltenissen. Filmregisseur Billy Wilder, die Monroe regisseerde in films als The Seven Year Itch (1955) en Some Like It Hot (1959), erkende haar acteertalent, maar de industrie bood haar zelden rollen waarmee zij dat beeld kon doorbreken.

De oorzaak ziet Wolters in het feit dat geschiedenis, smaak en mode lange tijd door mannen werden geschreven; het “mannenblik” selecteerde wat van belang was. Dat heeft concrete gevolgen: vrouwen konden hun capaciteiten niet altijd tonen en hun reputatie werd vaak door anderen vastgelegd. Ook de tragiek van vroegtijdig overlijden (zoals bij Monroe en James Dean) versterkt het eendimensionale beeld.

Wolters pleit impliciet voor een herwaardering: tentoonstellingen, kritische bioscoopgeschiedenis en het opnieuw bekijken van films en biografieën kunnen helpen de verdiensten van vrouwelijke makers en performers in hun volle omvang zichtbaar te maken. Het Forum Groningen laat bijvoorbeeld zien dat er breed aandacht is voor Monroes nalatenschap, waarbij men niet alleen haar uiterlijk, maar ook haar werk en talent wil belichten.