Wat is democratie en wat verwacht je ervan? Docent Egbert de Jong filosofeert erover
In dit artikel:
Egbert de Jong, filosoof en docent filosofie uit Ureterp, combineert praktijkonderwijs met academisch werk. Dit jaar rondde hij zijn promotieonderzoek af naar hoe democratieën het beste omgaan met complexe maatschappelijke vraagstukken — denk aan de stikstofcrisis en de coronapandemie — en hij geeft op woensdag 22 april om 20.00 uur een lezing in De Beurs in Leeuwarden over die thema’s (entree gratis; sgleeuwarden.nl).
De Jong gebruikt voorbeelden uit zijn schoolpraktijk om grotere politieke en ethische vragen te verkennen. Als docent op CSG Liudger Raai en op praktijkschool PRO Drachten merkt hij dagelijks dat verschillende sociale achtergronden tot andere perspectieven leiden. Dat werkt voor hem als spiegel: het dwingt hem zijn eigen opvattingen te heroverwegen en benadrukt volgens hem het belang van openheid en het vermogen om van mening te veranderen. Vanuit die ervaring pleit hij voor meer deliberatieve democratie — besluitvorming waarin diversiteit aan stemmen een grotere rol speelt.
In zijn lezing wil De Jong niet met pasklare antwoorden komen, maar wél discussies uitlokken over kernvragen: wat verwachten we precies van ‘de democratie’? Gaat het primair om rechtvaardige procedures, of om het kiezen van de meest geschikte personen? Hij bespreekt ook het spanningsveld tussen politiek en wetenschap dat tijdens de coronacrisis zichtbaar werd (bijvoorbeeld rond het Outbreak Management Team) en de vraag of marktwerking of juist overheidsingrijpen de voorkeur verdient. Een belangrijk punt dat hij naar voren brengt is dat politici en wetenschappers onder druk worden gezet om eenvoudige oplossingen te bieden voor ingewikkelde problemen, waardoor er onrealistische beloften ontstaan.
De Jong’s onderwijservaring op de praktijkschool maakt hem extra overtuigd van het nut van breed samengestelde besluitvormingsprocessen: mensen met verschillende sociale posities en zorgen brengen reële tegenargumenten in die anders makkelijk over het hoofd worden gezien — zoals uiteenlopende gezichtspunten over asielopvang en woonruimte.
De lezing maakt deel uit van de Maand van de Filosofie; in 2026 viert die jubileum met onder meer een vijfdelige podcast Rede en rumoer van Stine Jensen en Jonasz Dekkers over het publieke debat, polarisatie en het vertrouwen in instituties (meer info: maandvandefilosofie.nl/jubileumprogramma).