Wat gebeurt er in het expertisecentrum voor postcovid in het UMCG? 'Een bezoek aan onze poli is vaak al zwaar'
In dit artikel:
Het UMCG heeft een speciaal postcovid‑expertisecentrum ingericht dat sinds augustus ook patiënten uit Noord‑Nederland behandelt. De poli is bewust ondergebracht bij de afdeling ouderengeneeskunde, omdat die locatie rustiger is dan de drukke interne geneeskundeafdeling en beter past bij patiënten die snel overprikkeld raken. Er bestaat nog geen algemeen bewezen behandeling voor postcovid; het centrum werkt daarom vooral symptoombestrijdend en op onderzoek.
Patiëntenstroom en toelating
Aanmelding gaat niet via de reguliere polikliniek: huisartsen moeten aantonen dat klachten passen bij postcovid, andere oorzaken met bloedonderzoek zijn uitgesloten en de patiënt moet al bij fysiotherapie of ergotherapie in behandeling zijn geweest. Via het platform Zorgdomein kunnen huisartsen patiënten aanmelden voor de expertisecentra; omdat de vraag veel groter is dan het aanbod — landelijk hebben zich zo’n 15.000 mensen gemeld en er wordt geschat dat circa 100.000 mensen zware klachten houden — gebeurt loting voor plaatsen. In zes maanden heeft het UMCG 150 patiënten gezien en wil dat aantal dit jaar verdubbelen.
Klachtenbeeld en onderzoeken
Bij bijna alle patiënten (~95%) komt post‑exertionele malaise (PEM) voor: ernstige verergering van klachten na relatief geringe inspanning. Ongeveer 20 procent heeft tekenen van POTS (posturaal orthostatisch tachycardiesyndroom), waarbij de hartslag sterk stijgt bij opstaan of minimale inspanning. Veel patiënten melden bovendien moeheid, hartkloppingen, hoofdpijn, slaapklachten en algemene malaise, waardoor terugkeer naar werk of sport vaak niet meer mogelijk is.
Tijdens het UMCG‑consult vullen patiënten intakeformulieren in en ondergaan ze onder meer bloed- en urineonderzoek, handknijpkrachtmeting, bloeddruk‑ en hartslagmetingen bij houdingveranderingen en een ECG. Elke casus wordt in een multidisciplinair team besproken om te bepalen welke ondersteuning het centrum kan bieden.
Behandelopties en onderzoek
Het centrum biedt voornamelijk begeleiding en herstelgerichte zorg: ergotherapie, revalidatietrajecten (bijvoorbeeld in Beatrixoord) en advies bij POTS zoals steunkousen, meer drinken en zoutinname. Sommige patiënten lijken baat te hebben bij lage dosis naltrexon (LDN), maar gerandomiseerde, geblindeerde studies lopen nog. Over de onderliggende oorzaak van postcovid is nog geen sluitend bewijs; mogelijke verklaringen zoals stollingsafwijkingen, persisterend virus of een ontregeld immuunsysteem worden nog onderzocht. De hoop is dat de data uit de universitaire expertisecentra uiteindelijk leiden tot betere inzicht en behandelingen.
Zorgcontinuïteit en politiek draagvlak
De Tweede Kamer steunt een oproep om het voortbestaan van de postcovidexpertisecentra te garanderen, iets wat volgens het UMCG nodig is om meer patiënten te kunnen zien en kennis te verzamelen die ook eerstelijnszorg kan helpen. Er is grote behoefte aan zowel medische als mentale ondersteuning: veel patiënten waren vóór hun ziekte actief in werk en sport en ervaren nu ingrijpende levensveranderingen.
Persoonlijke verhalen
Drie patiënten illustreren de variatie en ernst van postcovid. Lotte Wit (29) kreeg haar infectie in de eerste maanden van de pandemie; ze heeft langzaam vooruitgang geboekt maar is nog afhankelijk van een elektrische rolstoel en werken is voorlopig onbereikbaar. Mattéo Draaisma (24) ontwikkelde vermoedelijk dunnevezelneuropathie met hevige brandende pijn en zoekt internationaal naar immunomodulerende behandeling; hij is deels afhankelijk van familie en voert een crowdfunding. Floor Groefsema (37) combineert meerdere medicijnen (o.a. pijnstilling en bètablokkers tegen PEM) met ergotherapie en staat op de wachtlijst voor pijnbehandeling; zij benadrukt dat academische centra noodzakelijk blijven omdat huisartsen vaak onvoldoende kennis hebben om complexe gevallen te behandelen.
Conclusie
Het UMCG‑expertisecentrum biedt bekeken, multidisciplinaire zorg voor postcovidpatiënten in een rustige setting en draagt bij aan het verzamelen van gegevens voor onderzoek. Omdat er nog geen eenduidige oorzakelijke verklaring of bewezen therapie is, ligt de nadruk op symptomatische behandeling, begeleiding en het bouwen van kennis om in de toekomst effectievere behandelingen te ontwikkelen.