Wat als we geen zomertijd zouden hebben? 'Klok verzetten is net zo slecht als fastfood'
In dit artikel:
In de nacht van zaterdag op zondag gaat in Nederland weer de klok een uur vooruit voor de zomertijd; wereldwijd doen zo’n zeventig landen mee. Slaap- en gezondheidsexperts waarschuwen dat die verschuiving niet onschuldig is: het lichaam kan vijf tot zeven dagen nodig hebben om te wennen, met gemiddeld zo’n veertig minuten slaapverlies per nacht in de aanpassingsperiode. Dat leidt tot vermoeidheid, een verstoord dag-nachtritme en wat experts een “mini-jetlag” noemen.
Neuroloog en slaapexpert Inge Declercq benadrukt dat vooral ouderen — bij wie de interne klok minder flexibel is — en pubers extra last hebben van de tijdwisseling. Chronisch te korte nachten (minder dan zeven uur) verhogen op termijn het risico op overgewicht, hart- en vaatziekten en cognitieve achteruitgang. Declercq zegt zelfs: “De zomertijd kunnen we gerust even toxisch beschouwen als elke dag fastfood eten.”
Epidemiologisch onderzoek ondersteunt de waarschuwingen: na de overstap naar zomertijd stijgt het aantal hartaanvallen fors — onderzoek meldt onder meer een toename van ongeveer 24 procent op de maandag na de overgang — terwijl in de eerste twee dagen het aantal beroertes ongeveer 8 procent hoger ligt dan gemiddeld. De American Academy of Neurology wijst verstoring van circadiane ritmes als mogelijke oorzaak. Al jaren adviseert het RIVM om in Nederland permanente standaardtijd (wintertijd) aan te houden, omdat die beter aansluit bij het menselijk bioritme.
Tegelijk kent zomertijd ook voordelen: langer daglicht geeft volgens sommige slaaponderzoekers meer serotonine, maakt opstaan voor velen makkelijker en kan humeur en slaap-waakritme verbeteren. Historisch was energiebesparing de reden voor invoering.
Praktische tips om de omschakeling te verzachten: begin vier dagen vooraf elke dag ongeveer vijftien minuten eerder naar bed en op te staan; eet eerder en licht verteerbaar avondeten met zo’n vier à vijf uur tussen diner en bed; zoek ’s ochtends daglicht en beweeg dan actief; gebruik de avond voor ontspanning. Deze maatregelen verkleinen de kans op acute klachten en helpen het ritme sneller te herstellen.