Wanneer intellect dom wordt | column Irma van Steijn

In dit artikel:

Irma van Steijn beschrijft hoe hoogopgeleide mensen in machtige functies juist slechte groepsbeslissingen kunnen nemen doordat hun ego en gelijke denkstijlen samenwerking ondermijnen. Ze verwijst naar Meredith Belbin’s begrip van het ‘Apollo-team’: groepen met veel individuele intelligentie maar weinig complementariteit, waar leden elkaars ideeën afbreken in plaats van aanvullen. Het gevolg is dat de gezamenlijke slimheid paradoxaal genoeg vermindert.

Als begeleider van vastgelopen teams ervaart Van Steijn dat zulke groepen haar vaak meteen op intelligentie testen, wat haar aanvankelijk onzeker maakte. Ze ontwikkelde een tegengestelde aanpak: openlijk toegeven dat ze weinig van het vak weet en vragen alle specialistische termen in eenvoudige taal uit te leggen. Door zichzelf “dom” te houden en nieuwsgierigheid voorop te stellen, probeert ze het team te stimuleren om twijfel en leergierigheid weer toe te laten. Zodra leden hun verdedigende houding loslaten, ontstaat er ruimte voor echt luisteren, kruisbestuiving van ideeën en creatievere oplossingen.

Een cruciale praktische maatregel is het benoemen van een onafhankelijke voorzitter die zich richt op het proces in plaats van op inhoud: helder maken welk probleem opgelost moet worden, welke belangen spelen, zorgen dat iedereen spreekt, ideeën eerlijke waarderen en besluiten onderbouwen met duidelijke criteria. Van Steijn erkent ook dat het niet altijd lukt — zelf glijdt ze als directeur soms in emotie en dringt dan teveel haar gelijk door, waardoor ook zij “dom” wordt.

Kortom: hoge intellecten presteren niet automatisch beter samen; diversiteit in perspectief, procesmatige sturing en het cultiveren van nieuwsgierigheid en twijfel zijn essentieel om teams slimmer te maken.