Waarom speelt Friesland zo'n belangrijke rol in de documentaire van Julie (46) over de Chinese restaurantcultuur? 'It heart by ús'
In dit artikel:
Filmmaker Julie Ng brengt op 19 februari de documentaire Meer dan babi pangang uit, een persoonlijke verkenning van de culturele identiteit van Chinees-Nederlanders en de betekenis van het gerecht babi pangang binnen die gemeenschap. Ng gebruikt het populaire, maar voor haar beladen, gerecht als ingang naar een groter verhaal: de migratiegeschiedenis van Chinese restaurants in Nederland, de sociale positie van de gemeenschap en de manier waarop identiteit, schaamte en trots zich door generaties heen ontvouwen.
Ng groeide op in Chinees-Indische restaurants van haar ouders in Sint-Oedenrode en later Rozenburg. De film verweeft autobiografische scènes — zoals een kindertijd waarin ze soms onder de afhaaltoonbank moest slapen terwijl haar ouders werkten — met historisch onderzoek naar de eerste Chinese zeelieden en de uitbouw van Chinees-Indische eetcultuur in de jaren zestig en zeventig. Racistische ervaringen uit haar jeugd en het afwijzen van haar eigen achtergrond leiden tot een traject van confrontatie en herkenning; het maken van de film beschouwt Ng zelf als een langdurige therapiesessie die haar uiteindelijk meer trots en respect voor de inzet van haar ouders gaf.
Friesland speelt een opvallende rol in de totstandkoming en thematiek van de film. Voormalig Friese cultuurgedeputeerde Sietske Poepjes, die nu burgemeester van Olst-Wijhe is, steunde Ng en de bijbehorende stichting met provinciale middelen (10.000 euro). Poepjes zag het Chinees-Indisch restaurant als vast onderdeel van de Friese plattelandscultuur en pleitte ervoor die traditie zichtbaarder te maken, inclusief pogingen om de restaurantcultuur op de lijst van immaterieel Nederlands erfgoed te krijgen. In de documentaire komen Friese stemmen terug — onder anderen Poepjes zelf, shorttracker Sjinkie Knegt (met Chinese voorouders) en een bezoek aan LEVO, een producent van wokolie in Franeker.
Ng en Poepjes benadrukken dat het platteland een buffer kan vormen tegen de verdwijnende klassiekers: terwijl in de Randstad steeds meer authentieke Aziatische eetgelegenheden opkomen en de ‘ouderwetse’ Chinees-Indische restaurants in populariteit afnemen, lijkt de plattelandsklantenkring meer vasthoudend aan traditie. Tegelijk worstelen veel traditionele restaurants met teruglopende klandizie en opvolgingsproblemen, wat de cultuur kwetsbaar maakt.
Meer dan babi pangang probeert stereotypen en racistische clichés te ontstijgen door de geschiedenis, de economische en sociale dynamieken en de menselijke verhalen achter de menukaart te tonen. De film balanceert historische context met persoonlijke herinneringen en geeft daarmee een erkenning aan de generaties die het Nederlandse eetlandschap mede hebben gevormd. Na de première op het Nederlands Film Festival vorig jaar maakte een korte, emotionele ontmoeting met haar vader veel indruk: hij was zichtbaar geraakt en gaf haar een schouderklop als stil waardering.
De documentaire draait in verschillende noordelijke bioscopen, onder andere in Drachten (De Bios), Emmen (Kinepolis) en Groningen (Forum).