Waar komt de nieuwe hoogspanningslijn die dwars door Friesland loopt?

In dit artikel:

Tussen 2030 en verder wordt in Friesland een nieuwe 380 kV-hoogspanningsverbinding gebouwd tussen Vierverlaten (bij Groningen) en Ens (Noordoostpolder). Tennet, de beheerder van het hoogspanningsnet, heeft dat nodig geacht omdat de huidige 220 kV-infrastructuur vanaf circa 2030 onvoldoende capaciteit biedt om de grote stroomaanvoer uit de Eemshaven te verwerken — onder meer door Noordzeewindparken (zoals het geplande windgebied Doordewind bij Schiermonnikoog, circa 4 GW) en importen uit Noorwegen en Denemarken.

Wat ligt er precies op tafel?
- Doeltraject: Vierverlaten–Ens; aansluitpunt in Friesland is niet aan de orde, want er is geen geschikt 380 kV-station in de provincie (een aanpassing van stations zoals Oudehaske zou daarvoor nodig zijn en is niet onderdeel van dit project).
- Vijf tracéalternatieven zijn uitgewerkt. Alle varianten kruisen Oudehaske omdat bundeling met bestaande infrastructuur wordt nagestreefd.
- Voor het noordelijke deel vallen de opties grofweg in twee hoofdroutes: een route die ongeveer parallel loopt aan de bestaande 220 kV-lijn via Burgum en Leeuwarden richting A32/Heerenveen, en een route langs de A7 via Drachten en Opsterland naar Heerenveen.
- Vanaf Oudehaske gaat de verbinding vervolgens zuidwaarts óf parallel aan de huidige 220 kV-lijn westelijk van Wolvega, óf langs de A6. Een eerder onderzocht alternatief door Drenthe is verworpen vanwege grote natuurimpact.

Masten en uiterlijk
Tennet wil voor de 380 kV-lijn zogeheten Moldau-masten gebruiken: vakwerkmasten van ongeveer 50 meter hoog (iets hoger waar bijvoorbeeld een kanaal gekruist moet worden). De Wintrack-masten die langs Aduard zichtbaar zijn, gebruikt Tennet niet vanwege hogere kosten en funderingseisen. Bij sommige varianten komt een dubbele mastenrij (twee even hoge rijen, wat het beeld minder onrustig maakt), bij andere komt één 380 kV-rij naast de bestaande 220 kV-lijn (wel hoogteverschil).

Kosten, bouwtijd en ruimtelijke effecten
- Financieel en qua bouwtijd scoren de A7-varianten het best: korter en goedkoper dan de route via Burgum/Leeuwarden, waarbij die laatste tot ongeveer een miljard euro duurder kan uitpakken, vooral omdat ze langer zijn. Exacte bedragen kan Tennet nog niet geven; het totaalproject gaat in de orde van miljarden.
- Ruimtelijk en ecologisch hebben de A7-opties nadelen. Langs de A7 ontstaat veel nieuwtingrijpen in het landschap en de route overlapt mogelijk met de geplande Lelylijn (nieuwe spoorverbinding), wat tot ingewikkelde knelpunten leidt rond stations en ontwikkelruimte. Ook lopen sommige A7-varianten langs Natura 2000-gebieden, waardoor het risico op negatieve effecten voor vogels groter is.
- Een ambtelijk advies van het ministerie van Klimaat en Energie (Klimaat en Groene Groei) benadrukt dat natuur- en vergunningseffecten doorslaggevend kunnen zijn; bij aanwezigheid van minder ingrijpende alternatieven zullen die de voorkeur krijgen, waardoor keuze voor de A7-varianten (4 of 5) niet vanzelfsprekend is.

Wat heeft Friesland eraan?
Direct voordeel voor de provincie is beperkt: het lokale elektriciteitsnet en de huidige transportcapaciteit zijn voor Friesland voldoende en er is geen 380 kV-aansluiting gepland binnen dit project. Wel kan het ontstaan van een nieuwe 380 kV-verbinding elders weer ruimte op de bestaande netten vrijmaken, wat indirect voordelig kan zijn en aansluiting in de toekomst mogelijk maakt.

Vervolg
Een definitieve tracékeuze is nog niet genomen. Tennet heeft de varianten in kaart gebracht en effectanalyses uitgevoerd; komende stappen zijn politieke afwegingen en vergunningstrajecten waarin ruimtelijke, ecologische en maatschappelijke belangen tegen kosten en technische noodzaak worden afgewogen. Bouwstart wordt voorzien rond 2030.