Vroegtijdig kanker opsporen en hartafwijkingen vaststellen: we staan aan de voet van een AI-revolutie in de zorg
In dit artikel:
Kunstmatige intelligentie maakt steeds grotere sprongen in de zorg: zelflerende algoritmes kunnen bij CT-scans alvleesklierkanker eerder signaleren, prognoses voor prostaatkanker inschatten en aan hand van oogfoto’s vroege hartafwijkingen aanwijzen. Oncologisch chirurg Misha Luyer van het Catharina Ziekenhuis werkte zes jaar samen met de TU/e aan zo’n AI-systeem dat alvleesklierkanker gemiddeld vier weken vroeger opspoort dan een radioloog. In een retrospectieve toets op honderden scans bleek dat in ongeveer één op de vijf gevallen de tumor met de AI mogelijk eerder te zien was, wat relevant is bij een van de dodelijkste kankersoorten die vaak pas laat klachten geeft. Grootschalige toepassing vraagt echter nog vervolgonderzoek en validatie; Luyer schat dat grootschalige inzet binnen circa vier jaar haalbaar kan zijn, mits subsidies en studies doorgaan.
Geert Litjens, hoogleraar medische AI aan het Radboudumc, ziet vooral veel kansen op het gebied van hart- en vaatziekten: data uit wearables en klinische metingen kunnen patronen onthullen die voorafgaand aan een hartaanval waarschuwen, zodat algoritmes op tijd mensen naar zorg kunnen leiden. Tegelijkertijd is het voorspellen van langzaam ontwikkelende aandoeningen zoals dementie lastiger omdat daarvoor langdurige, diverse patiëntdata nodig zijn. AI wordt momenteel vooral ingezet om diagnoses te ondersteunen, maar neemt ook een rol in behandelkeuzes — bijvoorbeeld bij de vraag of hormoontherapie bij prostaatkanker zinvol is.
Litjens verwacht dat zorgprofessionals in de toekomst meer met dataspecialisten en meerdere AI-tools samenwerken, terwijl artsen eindverantwoordelijk blijven. Belangrijke aandachtspunten blijven klinische validatie, patiëntveiligheid, datarepresentativiteit en regulering voordat deze technieken breed in de praktijk worden toegepast. Luyer heeft een subsidieaanvraag lopen om de effectiviteit van zijn model in de dagelijkse praktijk aan te tonen; volgens hem is het belang voor patiënten groot.