Voormalige Rotterdamse havenlobbyist Jaap Jelle Feenstra uit Leeuwarden blij met Friese havenambities

In dit artikel:

Jaap Jelle Feenstra (71), geboren in Leeuwarden en voormalig PvdA‑Kamerlid, is sinds een jaar voorzitter van Haven Netwerk Fryslân en sinds 2023 ook voorzitter van de IFKS. Na bijna twintig jaar als lobbyist voor het havenbedrijf Rotterdam bracht hij die ervaring naar de Friese havens. Feenstra woont deels in Langweer en zegt sterk verbonden te zijn met water en havenactiviteiten.

Haven Netwerk Fryslân is een jong samenwerkingsverband van zes Friese havens en aanverwante gemeenten en bedrijven (onder meer Harlingen, Leeuwarden, Drachten, Heerenveen en Lemmer); plaatsen als Kootstertille en Burgum/Sumar zijn nog niet aangesloten maar worden uitgenodigd om mee te doen. Feenstra benadrukt dat havens elkaar niet als concurrenten moeten zien maar als partners in een logistieke keten—een les die hij uit Rotterdam meeneem.

Recent heeft de provincie Fryslân op dringend verzoek van het netwerk een havenvisie opgesteld die op 17 juni door Provinciale Staten wordt vastgesteld. De visie zet een ambitie neer: in 2050 moet goederenvervoer over water weer de norm zijn waar dat mogelijk is, en wegvervoer alleen gebruikt worden waar nodig. De provincie koppelt dit expliciet aan doelen als de energietransitie, circulariteit en het ontlasten van wegen; nu gaat nog zo’n 95 procent van het goederenvervoer via de weg.

Feenstra ziet drie concrete aandachtsgebieden om die omslag mogelijk te maken: betere samenwerking tussen havens (gezamenlijk kadeonderhoud, baggerwerk en contracten), digitalisering van havenmanagement en het vormen van een noordelijke corridor met Groningen. Een gedeeld digitaal havenmanagementsysteem kan ligplaatsen, afvalinzameling, energiepunten en inning van havengelden registreren en daarmee efficiëntie en inkomsten vergroten. Als voorbeeld noemt hij Drachten, waar digitalisering de jaarlijkse havengelden vermeerderde van circa €20.000 naar €130.000—middelen die weer in de havenkwaliteit kunnen worden geïnvesteerd.

Voor het structureel stimuleren van modal shift is toegang tot rijksmiddelen nodig; die worden uitgekeerd via corridors. Daarom pleit Feenstra voor samenwerking over provinciegrenzen heen, zodat Friese havens meeprofiteren van stimuleringsgeld. Met gemeenschappelijke financiering en logistieke makelaars kunnen kleinere bedrijven worden aangezet om lading te bundelen en over water te laten lopen, iets wat logistieke conservatisme en vermeend geringe volumes nu vaak tegenhoudt.

Praktische prikkels voor overslag komen er mogelijk ook via beleid: op 1 juli gaat de vrachtwagenheffing op veel snelwegen in, gemiddeld zo’n €0,17 per kilometer, wat transport over water economisch aantrekkelijker kan maken. Tegelijk is Feenstra bezorgd over de grote tekorten bij het Rijk voor infrastructuur (minister Karremans noemde een tekort van €80 mrd). Hij stelt voor dat de provincie, die over aanzienlijke reserves zou beschikken, mogelijk vooruit kan betalen om vitale regionale waterinfrastructuur veilig te stellen.

Kortom: Feenstra gebruikt zijn Rotterdam‑ervaring om in Fryslân samenwerking en digitalisering te stimuleren, provinciale steun en corridor‑financiering te mobiliseren, en zo de modal shift naar watervervoer te versnellen ten behoeve van duurzaamheid en economische vitaliteit van de regio.