Voorkómen van oorlog, betekent compromissen zoeken
In dit artikel:
Dolph Kessler (75) uit Oentsjerk, voormalig planoloog, PvdA-wethouder en jarenlang documentair fotograaf, houdt op maandagavond 23 februari een lezing in Leeuwarden over wat hij noemt de ‘logica van de vrede’. Sinds de Russische inval in Oekraïne legde Kessler zijn camera neer om zich intensief te verdiepen in oorlogs- en vredesvraagstukken; zijn recente boeken Oorlog en vrede (2024) en Strategieën en ideeën voor een internationale vredesbeweging met impact (2025) vormen de basis van zijn betoog.
Kessler schetst hoe hij al in 2013 tijdens een bezoek aan Lviv spanningen tussen Oekraïners en etnische Russen opmerkte. Volgens hem is een deel van de huidige crisis te verklaren doordat in 2008 op aandringen van de Verenigde Staten de deur naar NAVO-lidmaatschap voor Oekraïne op een kier werd gezet, iets waar Europa terughoudend tegenover stond en wat bij Moskou als een grensoverschrijding werd gezien. Hoewel hij Poetin als de directe agressor bestempelt, stelt Kessler dat veel van de ellende voorkomen had kunnen worden als politieke keuzes anders waren gemaakt.
Centrale stelling van Kessler is het onderscheid tussen twee denkkaders: de ‘logica van de oorlog’ en de ‘logica van de vrede’. De eerste vertoont de reflex om bij dreiging vooral te bewapenen, waardoor wapenwedlopen en escalatie ontstaan en de veiligheid uiteindelijk afnemen. De tweede legt de nadruk op luisteren, wederzijds begrip en zoeken naar compromissen die zoveel mogelijk partijen tegemoetkomen — in veel gevallen een gelijkspel in plaats van absolute overwinning. Voor Oekraïne noemt hij neutraliteit als een mogelijk compromis dat verdere escalatie had kunnen voorkomen.
Kessler is sceptisch over de huidige snelle herbewapening in Europa. Hij betoogt dat een massieve opbouw bedoeld als afschrikking Rusland niet per se nodig maakt, omdat Poetin volgens hem geen belang heeft bij een grootschalige aanval en Rusland militair al relatief zwakker staat dan de NAVO. Tegelijk waarschuwt hij dat militarisering het risico vergroot dat Europese samenlevingen in een spiraal van geweld terechtkomen, met als ultiem gevaar een uit de hand gelopen conflict of zelfs een kernoorlog.
Om escalatie te voorkomen pleit Kessler voor een veel krachtiger internationale vredesbeweging, vergelijkbaar met Greenpeace qua fondsenwerving en zichtbaarheid. Hij stelt voor te investeren in conflictinterventieteams, grootschalige acties, onderzoek naar vrede en charismatische woordvoerders die het vredesdenken zichtbaar en overtuigend kunnen maken. Met voldoende geld en organisatie kan zo’n beweging het dominante narratief van militaristische reflexen doorbreken en politiek draagvlak creëren voor alternatieven.
De lezing van Kessler wordt georganiseerd door Fryslân Foar Frede en het Vredescafé en vindt plaats in het Vredescafé (Oosterkade 4, Leeuwarden) van 19.30 tot 22.30 uur.