Voor vrouwen in de politiek is na ruim 100 jaar nog niet alles veranderd

In dit artikel:

In haar boek Ware wonderdieren onderzoekt historicus Margit van der Steen de eerste tien jaar van vrouwen in de Nederlandse politiek (1917–1927) en schetst zowel de doorbraken als de hardnekkige tegenkrachten. In 1917 kregen vrouwen passief kiesrecht en verdwenen langzaam de notabelenbesturen; toch stonden ze niet direct op gelijke voet met mannen. Getrouwde vrouwen hadden toen geen volledige handelingsbekwaamheid en politiek bleef lange tijd een elite‑aangelegenheid.

Van der Steen reconstrueerde zo’n 210 vrouwelijke raadsleden uit de eerste periode aan de hand van regionale archieven en kranten omdat centrale registraties ontbraken. Ze noemt concrete voorbeelden uit Friesland: in 1919 kwamen vijf vrouwen in Friese gemeenteraden, en enkele jaren later voegden anderen zich erbij. Deze pioniers vormen volgens haar “de voormoeders van alle vrouwelijke politici, op wier schouders de vrouwen van nu staan.”

De studie toont ook de stevige tegenstand: vrouwelijke raadsleden werden belachelijk gemaakt, geviseerd en vaak beschouwd als politiek ongeschikt – uitspraken en vernederingen kwamen zowel van medepolitici als uit de samenleving. Van der Steen trekt een directe lijn naar heden: beledigingen en intimidatie zijn niet verdwenen en zijn door sociale media juist omvangrijker geworden.

Het boek fungeert daarmee niet alleen als historische inventaris van vroege vrouwelijk politiek leiderschap, maar ook als spiegel voor actuele discussies over politieke gelijkheid en veiligheid. (Margit van der Steen, Ware wonderdieren – De eerste vrouwen in de Nederlandse politiek (1917–1927), uitgeverij Boom, €29,90)