Volle zalen voor tributebands, die gretig teruggrijpen op de herkenbaarheid van vroeger. Wat zegt dat over deze tijd?

In dit artikel:

Een paar weken geleden annuleerde de Brabantse southern-rockband Voltage een optreden in poppodium Het Bolwerk in Sneek wegens te weinig verkochte kaartjes. De band noemde op Facebook een belangrijke oorzaak: de opmars van avonden met bekende meezingers en tributeshows. Die klacht werd door Pablo van de Poel (gitarist van DeWolff) onderschreven: vergoedingen voor bands met eigen werk staan onder druk omdat podia vaker kiezen voor tributes, een trend die door tv-formaten zoals The Tribute: Battle Of The Bands verder wordt aangejaagd. Ironisch genoeg hebben ook betrokkenen zelf vaak roots in cover- of talentenshows: Voltage-zanger Dave Vermeulen was finalist in The Voice of Holland, en DeWolff speelt soms covers.

Tributebands vullen zalen omdat ze herkenning en nostalgie bieden: publiek wil bekende hits horen zonder verrassende b-kantjes of nieuw materiaal, en doet dat vaak tegen een lagere prijs en dichterbij huis dan de originele sterren. Voor horeca-uitbaters betekent dat volle zalen en extra omzet; podia kunnen de opbrengsten soms inzetten om wél bands met eigen repertoire te programmeren. Voor muzikanten levert dit ook kansen: spelers uit eigen projecten staan regelmatig met volle zalen wanneer ze in tribute-acts meedoen.

Toch roept de groei van tributecultuur vragen op. In tegenstelling tot vroegere covers die dicht op de tijd van het origineel lagen (denk Elvis die hedendaagse songs interpreteerde), handelt de moderne tributegolf grotendeels om het zo nauwkeurig mogelijk nadoen van lang vervlogen klassiekers. De waardering hangt niet af van interpretatie maar van getrouwe kopie. Dat maakt recensies zinloos: het enige criterium is hoe goed het originele geluid wordt benaderd.

Historische en ruimtelijke factoren spelen mee. Australië ontwikkelde zich vroeg als vruchtbare markt voor tributes omdat grote bands het continent vaak oversloegen — Björn Again (Abba-tribute) illustreert dat. Bovendien heeft de digitale beschikbaarheid via streaming en YouTube het verleden veel toegankelijker gemaakt; jongere luisteraars behandelen muziek uit verschillende decennia moeiteloos naast elkaar, wat de vraag naar revivals aanwakkert.

Vergelijkingen met klassieke muziek bieden scherper zicht op wat er anders is. Klassieke orkesten functioneren feitelijk als repertoire-uitvoerders waar interpretatie centraal staat; daar wordt voortdurend geanalyseerd hoe dirigenten en solisten eeuwenoud materiaal eigentijds maken. In pop wil het publiek juist exact de plaatversie horen; afwijkingen worden vaak niet getolereerd. Dat verschil legt bloot waarom een grote canon van bewezen klassiekers het moeilijk maakt om nieuw werk een plek te geven — een risico dat ook de popwereld bedreigt naarmate de Top 2000-achtige canons groeien.

Er zijn uitzonderingen en varianten: sommige acts en projecten zoeken creatieve herinterpretatie (Led Zeppelin als reggae door Dread Zeppelin, Abba in Ramones-tempo door Gabba) of theatrale bewerkingen (Pink Floyd-projecten met grootschalige theaterproducties). Ook klassiek-popcrossovers (zoals eerdere Beatles- of Queen-arrangementen door het Noord Nederlands Orkest) tonen dat interpretatie wél kan verrijken, al botste een gepland Rammstein/Wagner-project met tributeband Feuerengel op bezwaren.

Tributebands zijn bovendien geen strak afgebakend fenomeen: soms leveren ze zangers of muzikanten aan de originelen (Tim “Ripper” Owens bij Judas Priest) en treden voormalige bandleden zelf vaak op met het oude repertoire (Peter Hook met New Order- en Joy Division-nummers; Ray Wilson met Genesis-repertoire). Voor sommige musici biedt coveren een stabieler bestaan dan continu scheppen.

Kortom: tributebands beantwoorden aan een reële vraag naar herkenning en nostalgie, en vullen zalen en kassa’s. Tegelijk vormen ze een structurele uitdaging voor podiumprogrammeerders en bands met eigen werk omdat ze een groot deel van de publieksvraag opslokken en het maken van nieuw repertoire minder rendabel of zichtbaar maken. De toekomst zal mogelijk meer nadruk leggen op creatieve interpretatie van bestaand materiaal — een manier om revival en vernieuwing te combineren — maar vooralsnog leeft de beleving van popmuziek sterk via het herbeleven van het verleden.