Vogelspotten vanuit je luie stoel. 'Die kluten, dat zijn net F-23's!
In dit artikel:
Op het land van melkveehouders Matthijs en Nienke Veenland in buurtschap Rodewolt lopen webcams die via Beleef de Lente live laten meekijken naar het broedleven bij een plasdrasgebied. De locatie maakt deel uit van een inventief beheerproject rond Onderdendam: agrarisch collectief BoerenNatuur Groningen West legt sinds 2021 op ongeveer 300 hectare — grond van Natuurmonumenten en zeven boeren — een mozaïeklandschap met intensief natuurbeheer aan. De maatregelen worden betaald uit het Agrarisch Natuur- en landschapsbeheer (ANLb) en uit subsidies van het Grutto-aanvalsplan in Groningen.
Veldmedewerker Anne‑Jan Staal voert structureel onderzoek en tellingen uit en past het beheer voortdurend aan op basis van waarnemingen. Vorig jaar werden 298 nesten geteld en het aantal gruttonesten verdubbelde tussen 2021 en 2025. Een belangrijke oorzaak van het herstel lijkt het kappen van een klein ruilverkavelingsbos van circa 1,5 hectare: in dat bos huisde een havik die veel nesten leegroofde — bewijsmateriaal waren ringen van gemerkte vogels die in het roofvogelnest teruggevonden werden. Na verwijderen van de bomen week de predatoren uit en kon de broeddruk herstellen.
Ook nieuwkomers bezorgen het gebied extra veerkracht: kokmeeuwen en kluten, normaal gezien kustbroeders, gebruiken sinds de aanleg van een baggerdepot en bijbehorende blubberplekken het binnenland als broedgebied. Hun aanwezigheid helpt door met felle verdediging predatoren op afstand te houden — een effect dat Staal en Veenland benutten om het broedsucces te verhogen.
De livebeelden trekken veel belangstelling; vorig jaar plaatste het collectief zelf camera’s en Vogelbescherming Nederland vroeg dit jaar toestemming om de beelden via Beleef de Lente uit te zenden. Fysiek bezoek blijft populair: de familie Veenland ontvangt jaarlijks ongeveer 300 gasten. Bezoekers krijgen een rondleiding over betonpaden in een open kar en Staal toont waterpeilmaatregelen (het peil in tochtsloten werd circa 1,20 meter verhoogd), natuurvriendelijke oevers, vossenvallen en gemarkeerde nesten. In dit ene projectgebied werden al 27 vogelsoorten waargenomen.
Het beheer is strikt natuur-inclusief: maaien vindt pas plaats nadat Staal persoonlijk heeft vastgesteld dat kuikens uitgevlogen zijn — dat kan ook voor percelen net buiten het kerngebied gelden. Soms vraagt dat last minute uitstel van werkzaamheden; boeren krijgen daarvoor een vergoeding en Staal werkt bij voorkeur met foto’s en overleg in plaats van handhaving. Boeren als Veenland, die van vogels weinig weet maar het mooi vindt, krijgen daardoor steeds meer steun uit de buurt; oudere bewoners herkennen het landschap van vroeger. Sippie Miedema van Noardlike Fryske Wâlden is betrokken bij het project.