Vier jaar geleden brak de oorlog uit: drie Oekraïners blikken terug op die dag. Nog steeds draait hun leven om deze strijd
In dit artikel:
Op 24 februari 2022 begonnen in Oekraïne de explosies die een volledige invasie inluidden. Drie getuigen — Andriy Zapitetskyj uit Kyiv, Olena Rozvadovska uit Truskavets en Mikhailo Drapohuz (oorspronkelijk directeur van een cultureel centrum, woonachtig in Odesa) — blikken terug op de eerste uren, de daaropvolgende chaos en hun keuzes daarna.
In Kyiv werd Andriy die ochtend wakker van inslagen; binnen uur bleek dat de oorlog was losgebarsten. Honderdduizenden mensen probeerden de stad te ontvluchten, wegen raakten verstopt en er ontstonden lange rijen bij geldautomaten en apotheken. Metro’s werden als schuilplaats gebruikt, kelders en andere onderkomens werden improvisatiedekken, en alleen hulpdiensten bleven functioneren. Gewapende mannen verschenen op straat, winkels raakten leeg en het stadsleven kwam grotendeels tot stilstand. Andriy begon meteen met documenteren en zette zich vanaf 25 februari als vrijwilliger in: hij gebruikte een bestelbus van het familiebedrijf om hulpgoederen naar ziekenhuizen en het leger te brengen en richtte uiteindelijk de hulporganisatie Fortitude op. Met omgebouwde vrachtwagens en bussen leveren zij ook vier jaar later nog hulp in dorpen bij de frontlinie, samen met medische vrijwilligers.
Olena, die al ervaring had met werk dichtbij de frontlinie sinds 2015 en in 2015 Voices of Children had opgericht, raakte direct in actie toen ze hoorde van de aanval. Ze beschrijft een periode zonder slaap of pauze: hulpverlening begon onmiddellijk omdat veel mensen in shock waren. Haar organisatie breidde uit en runt nu door het hele land centra waar kinderen psychologische en praktische steun krijgen.
Mikhailo ervoer de eerste uren als een nachtmerrie: hij vluchtte met zijn gezin naar Roemenië, keerde na twee weken terug en sloot zich aan bij de strijd — later diende hij meer dan twee jaar als kapelaan in het leger. Tegenwoordig werkt hij professioneel met veteranen.
Samen illustreren hun verhalen de directe paniek van de eerste dagen, de snelle omslag naar georganiseerde hulpverlening en de langdurige inzet van Oekraïners die vanuit persoonlijke angst en verantwoordelijkheid blijvende steun en zorg opzetten.