Vervroegd vrijlaten van gevangenen is niet zo onbestaanbaar als de coalitie stelt

In dit artikel:

Kort voor de jaarwisseling stuurde onderzoeksinstituut TNO een uitgebreid rapport naar de Tweede Kamer over het ontstaan en de gevolgen van het cellentekort in Nederland. Hoewel de situatie minder extreem is dan in België, zijn de problemen ernstig: honderden gedetineerden slapen op de grond in meerpersoonscellen, circa duizend zitten te wachten op een plek in een psychiatrische inrichting en ongeveer 270 tbs-gedetineerden verblijven gemiddeld al ruim twee jaar in een gewone cel in afwachting van opname. Dat vormt zowel een humane crisis voor gevangenen als een veiligheidsrisico voor personeel.

TNO wijst meerdere oorzaken aan: in het verleden is tbs-capaciteit gesloten, tbs wordt vaker opgelegd, rechters geven zwaardere straffen en alternatieven worden minder toegepast, en er is tekort aan gekwalificeerd personeel. Ook wachten enkele gevangenissen op renovatie, wat capaciteit beperkt.

De belangrijkste aanbevelingen zijn praktisch: betere afstemming tussen politiek, rechterlijke macht en Dienst Justitiële Inrichtingen zodat beleid, doelen en capaciteit samenhangen; meer flexibiliteit om pieken op te vangen; en transparente afwegingen bij beleidskeuzes (bijvoorbeeld dat strenger straffen gevolgen heeft voor budget en personeel). TNO daagt het nieuwe kabinet uit om kritisch te kijken naar detentiepraktijken: is voorarrest altijd nodig, wanneer zijn alternatieven effectiever en kan gefaseerde vroegtijdige vrijlating ingezet worden? Zolang celcapaciteit en bemensing niet op orde zijn, pleit TNO voor doordachte keuzes in plaats van principiële ervaringen in het coalitieakkoord.