Vermoorde Bonifatius trekt al honderd jaar hordes pelgrims naar wonderwater in Dokkum
In dit artikel:
In het Pinksterjaar 754 werd de bejaarde missionaris-bisschop Bonifatius met 52 metgezellen op een terp bij Dokkum overvallen en gedood. Het gezelschap was per schip via het toenmalige Aelmere aangekomen om in een Friese nederzetting aan de Waddenzee het sacrament toe te dienen aan pas bekeerde Friezen. In de vroege ochtend van 5 juni bestormden gewapende heidense Friezen het kamp; een verborgen Fries meisje zag hoe Bonifatius uit zijn tent kwam en met een boek probeerde zich te beschermen voordat hij met een zwaard werd gedood. Ook zijn 52 metgezellen kwamen om het leven. Bonifatius’ lichaam werd op eigen verzoek in het door hem in Fulda gestichte klooster begraven, en het nieuws van de moord verspreidde zich snel door Europa.
Bonifatius had al een grote reputatie als missionaris en kerkorganisator, vooral ten oosten van de Rijn. Ter herinnering aan zijn dood verrezen op de terp een gedachteniskerk en een pelgrimsplaats. Tijdens de bouw verhaalt de traditie van een mirakel: een hengst zou in de terp weggezakt zijn en op die plek ontsprong een glasheldere zoetwaterbron — het zogenaamde “wonder van de bron” — waardoor Dokkum uitgroeide tot een bedevaartsstad aan het Wad. Die traditie duurde ruim acht eeuwen tot de kerk in 1589 tijdens de Tachtigjarige Oorlog werd verwoest.
Eind 19e en begin 20e eeuw ontstond een herleving van de Bonifatiusafname. De kerk legde grond naast de bron aan als Processiepark; omdat religieuze processies op openbare weg na de Reformatie verboden waren, kon daar eenmaal per jaar een bedevaart plaatsvinden. De Friese karmeliet Titus Brandsma speelde een centrale rol bij de promotie, organiseerde een inzamelingsactie en leidde in 1924 een voettocht van Zwolle naar Dokkum die landelijke aandacht trok. De eerste nationale Bonifatiusbedevaart vond plaats op 21 augustus 1926; in 1934 kwam er een kapel bij de bron. Door ontkerkelijking en secularisatie nam de belangstelling vanaf de jaren zestig sterk af, waarna de dag vooral een regionale ontmoetingsdag voor het noordelijke bisdom werd.
Komende zondag wordt de traditie opnieuw gepeild: Dokkum verwacht pelgrims en katholieke vertegenwoordigers voor een jubileumbedevaart langs de Dokkumer Ie, met relieken van Bonifatius en een eucharistieviering bij de bron, opgeluisterd door de aartsbisschop. Het artikel is deels gebaseerd op Lammert de Hoops boek Het Wonder van de Bron, dat bij de eeuwfeestviering in Dokkum verschijnt.