Verloren gewaande grafzerken zijn van de sloop gered en terug op oude stek in Stavoren
In dit artikel:
Kerkvrijwilliger Klaas Albada uit Stavoren redde vier 17e-eeuwse grafzerken uit de Nicolaaskerk van de sloop en zorgde dat ze terugkeren naar een openbare plek bij de kerk, dicht bij waar ze oorspronkelijk lagen. De rood-zandstenen zerken, gedateerd 1601, 1627, 1632 en 1677, lagen na een kerkrenovatie in 2009 op Albada’s erf en stonden op het punt naar de gemeentewerf afgevoerd te worden. Albada wilde voorkomen dat ze verdwenen onder wegdek of verloren zouden raken en bewaarde ze jarenlang thuis, totdat contact met de studiegroep Oud Staveren leidde tot hernieuwde interesse.
Tijdens de restauratie van de Nicolaaskerk konden slechts veertien zerken in het koor teruggeplaatst worden; ongeveer 120 andere stenen werden afgevoerd, ondanks protesten van historisch geïnteresseerden. Vier van die weggehaalde exemplaren zijn nu alsnog herplaatst aan de buitenzijde van de kerk. De terugkeer is gefinancierd met steun van de gemeente Súdwest-Fryslân, fondsen en instemming van het kerkbestuur en beheerders van het kerkhof. Op locatie zijn informatiebordjes en een QR-code aangebracht, zodat bezoekers achtergrond en onderzoek kunnen raadplegen.
Onderzoek door Oud Staveren laat zien dat de zerken toebehoorden aan voorname stadsgenoten: onder hen Holcke Piers (1575–1601), ooit burgemeester van Stavoren, en Jan Jacobs Haersma (1620–1667), stadssecretaris. Drie van de vier stenen blijken via familiebanden met elkaar verbonden te zijn; ze stammen uit een periode van wederopbouw na de jaren rond 1580, toen Stavoren herstel en economische opleving doormaakte. Eén zerk draagt twee namen die mogelijk op zussen duiden; een andere is sterk aangetast waardoor identificatie moeilijk is. De studiegroep vermoedt dat beschadigingen deels bewust zijn toegebracht in tijden van politieke onrust, zoals tijdens de Bataafse Revolutie.
De herplaatsing wordt gezien als belangrijk, juist omdat er in Stavoren relatief weinig oud erfgoed bewaard bleef door oorlogen, stadsbranden en rampen (onder meer een grote brand in 1572 en een kruitmolenexplosie in 1744). Voor velen levert het terugbrengen van deze stenen een tastbare verbinding met het oude Stavoren: monumenten van ambt en welstand die nu weer zichtbaar zijn in het straatbeeld. Albada en betrokken vrijwilligers ontvangen veel positieve reacties uit de gemeenschap.