Verhalen over vrijheid zingen door de stad
In dit artikel:
Op 5 mei maakte Bevrijdingsfestival Fryslân in Leeuwarden opnieuw van vrijheid vieren en verhalen vertellen een zonnige, drukbezochte aangelegenheid. De dag begon traditioneel met een bevrijdingsontbijt bij NHL Stenden — dit jaar terug na coronauitval — waar honderd ouderen werden uitgenodigd om hen actief bij herdenken en vieren te betrekken. Onder de genodigden was Manja Blok, de eerste operationele vrouwelijke F-16‑piloot, die benadrukte dat vrijheid mooi is maar bewaakt moet worden: “Vrijheid is mooi. Maar laten we niet vergeten hoe belangrijk defensie is.”
Het persoonlijke verhaal van oorlogsslachtoffer Olga Aanstoot‑Glaudemans (85) en haar man Jan (87) maakte de herinnering tastbaar. Olga vertelde over een Leiden‑bombardement toen ze vier was, het verlies van een neef en de vader die tijdens de bezetting naar concentratiekamp Neuengamme werd weggevoerd. De familie houdt 4 mei thuis stil en hangt op 5 mei de vlag uit; de hoop is dat jongere generaties nooit oorlog hoeven mee te maken.
Het festival concentreerde zich rond het Oldehoofsterkerkhof en de Groeneweg, met een mix van muziek, markten en kinderactiviteiten. Op de Groeneweg stond een platenbeurs waar handelaar Onno Dijkstra zijn collecties aanbood; in de Prinsentuin konden kinderen vrij experimenteren met creatief spelen en werd een ‘koe’ gemolken die ranja gaf. Voor jong publiek en families waren er workshops en zonnig weer droeg bij aan de goede sfeer, ondanks koudere momenten en drukte bij de toegangswegen en parkeergarages. De Prins Hendrikstraat vormde een loopfile vanaf het station, maar bezoekers en verkeersregelaars beschreven het als “gezellig druk”.
Het officiële startsein kwam met het ontsteken van het bevrijdingsvuur, opgehaald in Wageningen en in estafette naar Leeuwarden gebracht door lopers van onder meer atletiekvereniging AV Lionitas. De fakkelvlam hapte even, maar het vuur sloeg aan en op de mainstage zorgde de Friese Talentband voor een uitbundige opening. Jongeren stonden al vroeg voor de hekken te wachten, in de hoop op een stevig muzikaal programma.
Naast feest was verbinding een belangrijk thema: in de Living Library van het Keramiekmuseum Princessehof gingen bezoekers zoals Jasper Boekema in gesprek met ‘levende boeken’ — mensen met ervaringen die vaak stigmatisering ondervinden, zoals een sekswerker of een transgender persoon. Die gesprekken, zo bleek, maken vrijheid concreet: jezelf kunnen zijn en zonder vooroordelen met elkaar spreken. Tegelijk klonk zorgen over hedendaagse vormen van discriminatie, zoals islamofobie, en de vraag wat het verdwijnen van oorlogsgeneraties betekent voor het collectieve geheugen.