Verenigde Staten spannender dan ooit, maar studenten Amerikanistiek haken af. Tim Jelfs (48): 'Er is geen interessantere tijd dan nu!'
In dit artikel:
Terwijl de Verenigde Staten opnieuw dominant zijn in het wereldnieuws, krimpt de belangstelling voor Amerikanistiek in Groningen fors. Tim Jelfs (48), universitair docent American Studies aan de Rijksuniversiteit Groningen, ziet in iets meer dan tien jaar tijd het aantal studenten slinken van ruim 300 naar 83. Toen hij in 2011 arriveerde waren er 276 studenten, met 91 eerstejaars; tijdens Obamas herverkiezing klom het aantal eerstejaars zelfs naar 123. Bij de start van het huidige studiejaar schreven zich slechts 15 nieuwe bachelorstudenten in (met nog enkele latere inschrijvingen), eerdere jaren telden 21, 23 en 35 instromers.
Jelfs, zelf opgegroeid in Engeland en gespecialiseerd in American Studies, noemt de daling het resultaat van een "perfecte storm". Die omvat politieke factoren (de ontgoocheling na de Obama-periode en de onvoorspelbaarheid van Trump), maar ook praktische oorzaken: minder Britse en internationale aanwas sinds Brexit, de komst van een eigen Media Studies-opleiding die eerder geïnteresseerde studenten aantrok, veranderingen in studiefinanciering en het leenstelsel, krapte op de woningmarkt en grotere druk van ouders en studenten om een studie te kiezen met duidelijk zicht op de arbeidsmarkt.
Toch benadrukt Jelfs dat de opleiding inhoudelijk sterk is: Amerikanistiek in Groningen scoort hoog in de Keuzegids Universiteiten 2026 en studenten winnen regelmatig prijzen voor hun scripties. Afgestudeerden belanden in uiteenlopende functies — van media en ambassades tot ministeries, lokale overheden en het onderwijs — maar ouders vragen steeds vaker nadrukkelijk wat hun kind later kan worden, waardoor de opleiding zich meer op loopbaanperspectieven moet profileren.
Jelfs relativeert het romantische beeld van de Obama-jaren: "It was powerful but misleading", aldus zijn kernachtige observatie dat Obamas charisma de indruk wekte dat diepgewortelde Amerikaanse problemen opgelost waren, terwijl die onderliggende spanningen bleven bestaan en later weer opbloeiden. De verschuiving in hoe Europa naar de VS kijkt vraagt volgens hem om een andere denkrichting: in plaats van vriendschap was de relatie vaak dominantie, en Europese beleidskeuzes moeten daarop worden aangepast.
Om de opleiding aantrekkelijker te maken, vernieuwt men het curriculum en de profilering. Zo is er nu het vak American Politics in the Age of Trump dat actuele ontwikkelingen behandelt, en wordt popcultuur ingezet om studenten te bereiken — van muziek en sneakers tot Netflix-series en voorbeelden als Bad Bunny of politiek-maatschappelijke figuren als Zohran Mamdani. De opleiding wil laten zien dat Trump niet het hele verhaal is en dat er ook politieke alternatieven en culturele dynamiek zijn die het vakgebied spannender maken dan vooral negativiteit.
Jelfs organiseert bijeenkomsten en zet in op evenementen en open dagen om nieuwe doelgroepen binnen te halen. De meest recente open dag gaf hem voorzichtig hoop dat de actualiteit — de politieke chaos in de VS en daarbuiten — wéér belangstelling kan aantrekken, maar hij erkent dat veel factoren buiten de universiteit liggen en dat het toekomstig herstel onzeker blijft.