Verandering in toeslagen, hogere boetes en limiet op contante betalingen: dit verandert er in 2026 voor jouw portemonnee
In dit artikel:
Het nieuwe jaar brengt in Nederland een reeks prijsstijgingen en beleidswijzigingen die veel huishoudens en ondernemers direct merken. Hieronder de belangrijkste veranderingen — wie het raakt, wat er verandert, wanneer het ingaat en waarom.
Vervoer en reizen
- NS-tarieven stijgen gemiddeld met 6,52 procent; een enkeltje Amsterdam–Utrecht gaat van €9,40 naar €10. Dit geldt per ingang van het nieuwe jaar.
- De btw op accommodatie wordt verhoogd van 9% naar 21%, wat waarschijnlijk leidt tot hogere hotelkosten. Sommige hotels proberen dat op te vangen door extra kosten (bijv. ontbijt, spa) te belasten, zodat de prijs van de overnachting zelf minder hard stijgt.
Contant geld en grote betalingen
- Vanaf 2026 mogen ondernemers geen contante betalingen van meer dan €3.000 meer aannemen. De maatregel is bedoeld om witwassen van crimineel geld tegen te gaan. Privétransacties tussen particulieren (zoals via Marktplaats) blijven buiten deze regeling.
Belastingen en inkomenseffecten
- De overheid past verschillende heffingskortingen en schijven aan. Door een verhoging van de arbeidskorting voor lage inkomens zullen de meeste werkenden in 2026 netto meer overhouden dan in 2025; vooral deeltijdwerkers met een bruto jaarinkomen rond €26.000 profiteren daarvan.
- Voor zzp’ers daalt de zelfstandigenaftrek verder: van €2.470 naar €1.200. De aftrek is al jaren afgebouwd (in 2022 nog €6.310; in 2027 nog maar €900). Het gemiste belastingvoordeel bedraagt maximaal ongeveer €477.
- De belastingen op energie verschuiven: de vaste korting op de energiebelasting daalt met €6,23, netbeheerkosten stijgen gemiddeld €25 per jaar. De belasting op gas gaat omhoog, terwijl de belasting op stroom juist daalt. Gemiddeld huishouden merkt weinig verschil; gasafhankelijke huishoudens krijgen een hogere rekening.
Boetes, voertuigbelasting en milieuvoordelen
- CJIB-boetes blijven hoog en worden in veel gevallen verhoogd (meestal rond €10 extra). Voorbeelden: rijden met de telefoon in de hand wordt circa €440, foutparkeren €130, onnodig toeteren €190.
- De korting op de motorrijtuigenbelasting (MRB) voor elektrische auto’s wordt vanaf 1 januari 2026 verlaagd. Elektrische auto’s blijven goedkoper dan vergelijkbare fossiele auto's, maar het fiscale voordeel krimpt.
Toeslagen, huur en pensioen
- Zorgtoeslag daalt voor veel huishoudens licht, terwijl de kinderopvangtoeslag stijgt.
- Het kindgebonden budget gaat omhoog voor alleenstaande ouders met inkomen tot €29.736 en voor stellen tot €39.141; hogere inkomens ontvangen minder.
- Ongeveer 170.000 huurders krijgen in 2026 weer de mogelijkheid huurtoeslag aan te vragen. Dat komt door verruiming van inkomensgrenzen, het meenemen alleen van de kale huur (niet servicekosten) en het schrappen van de maximale huurgrens die eerder gold (€900,07/€477,20 voor jongeren).
- Rond 2026 stappen de meeste pensioenfondsen over naar een nieuw pensioenstelsel; zo’n 9,5 miljoen Nederlanders worden overgezet. Voor de meeste deelnemers leidt dat tot een pensioenverhoging omdat fondsen buffers vrijmaken en uitkeren; gepensioneerden zien die verhoging na enkele maanden terug op hun rekening.
Waterschappen en lokale lasten
- Waterschappen geven aan voor grotere uitdagingen te staan, waardoor tarieven omhoog gaan. Gemiddeld betalen gezinnen in 2026 zo’n €32 meer per jaar, alleenstaanden ongeveer €10; in sommige gemeenten lopen de stijgingen hoger op.
Kortom: 2026 brengt verschillende maatregelen die enerzijds koopkracht van lage- en middeninkomens op bepaalde punten verbeteren (bijv. arbeidskorting) en anderzijds kosten verhogen voor reizen, bepaalde diensten, energie (voor gasgebruikers), boetes en lokale tarieven. Zelfstandigen zien fiscale voordelen verder krimpen en huishoudens met hoge huur of veel gasverbruik lopen extra kans op hogere lasten.