Veel huisartsen richting pensioen, sector moet innoveren om problemen te voorkomen
In dit artikel:
Friese huisartsen- en zorgpartijen waarschuwen dat de eerstelijnszorg in Fryslân binnen enkele jaren onder grote druk komt te staan doordat veel huisartsen met pensioen gaan. De Friese Huisartsen Vereniging (FHV) en zorgverzekeraar De Friesland luiden de alarmbel: als er niets verandert, kunnen over vijf jaar duizenden Friezen zonder vaste huisarts zitten.
Cijfers en huidige situatie
Vergelijkingssite Independer meldde in december 2025 dat 24,3% van de huisartsen in Fryslân een volledige patiëntenstop heeft. De Friesland rapporteert dat alleen in de regio Franeker een officieel tekort bestaat, waar tientallen mensen momenteel geen huisarts hebben. Problemen in steden als Leeuwarden en Heerenveen zijn deels opgelost door recente praktijkopeningen (onder meer een nieuwe praktijk aan de Badweg en de nulpraktijk Feanstate), maar dat is volgens betrokkenen slechts een tijdelijke oplossing zolang een grote groep huisartsen de komende vijf jaar met pensioen gaat.
Voorgestelde oplossingen
Zowel De Friesland als de FHV pleiten voor vernieuwing van de huisartsenzorg. Gedacht wordt aan meer digitale zorg, het anders organiseren van aanmeld- en verwijstrajecten en het terugplaatsen van bepaalde taken naar ggz of wijkteams. Ook wordt ingezet op flexibele praktijkvormen: werken vanuit huis, samenwerkingsverbanden, dependances of traditionele solo-praktijken moeten naast elkaar bestaan om jongere huisartsen meer keuzemogelijkheden te bieden.
Werving en opleidingsinitiatieven
Concrete wervingsacties richten zich op het vroeg binden van geneeskundestudenten aan de regio. Voorbeelden zijn het project Polderdokter & co in de Noordoostpolder (gezamenlijk opgezet door gemeente, Zilveren Kruis en huisartsenorganisatie Medrie), dat starters met een dependance-kans en administratieve ontzorging naar plattelandspraktijken moet trekken. Ook worden baangaranties, hulp bij huisvesting en kinderopvang ingezet; deze aanpak heeft al vier huisartsen in opleiding naar de polder gebracht. De FHV wil bovendien meer Friese studenten werven om ze later terug te laten keren als huisarts in de provincie.
Praktijkcases
Een geslaagde opvolging illustreert het belang van deze maatregelen: huisarts Herman Bergwerff vond na tien jaar een opvolger voor zijn praktijk in Winsum/Mantgum. Door de overdracht blijft zorg voor 3.350 patiënten behouden; de nieuwe praktijkhouder treedt op 1 juli aan.
Kernconclusie
Friesland staat voor een transitie in de eerstelijnsgezondheidszorg: zonder gerichte innovatie, meer variatie in praktijkvormen en actief werving- en opleidingsbeleid dreigt op korte termijn een fors tekort aan huisartsen.