Van wie zijn de wolken? | LC commentaar

In dit artikel:

Op warme dagen verdampt er enorme hoeveelheden water boven Nederlandse plassen en meren — in het IJsselmeer gaat ruwweg de helft van de aanvoer van de IJssel de lucht in — maar elders in de wereld is waterdamp een schaars en begeerd goed. Landen experimenteren al met technieken om neerslag te sturen: de Verenigde Arabische Emiraten zetten piloten en zilverjodide in om wolken te “schieten”, China gebruikt bewerkingen van de atmosfeer om regen op bepaalde momenten te beïnvloeden, Roemenië jaagt zware hagelwolken weg en de VS versterken sneeuwval in berggebieden. Ook worden vernieuwende methoden getest, zoals lasers en geluidsgolven.

Critici waarschuwen voor gezondheids- en milieueffecten en voor verstoringen van het regionale weerbeeld. Bovendien kan het manipuleren van wolken grensoverschrijdende conflicten opleveren als landen elkaar de neerslag “afpakken”. Om zulke strijdigheid te vermijden onderzoekt het Leeuwarderse watertechnologie-instituut Wetsus een tegengeluid: hoe kun je lokaal meer regen produceren zonder bestaande wolken te stelen?

Vorig jaar publiceerden Wetsus-wetenschappers een voorstel om op zee zwarte doeken net op of onder het oppervlak te laten drijven. Door meer opwarming van het bovenste waterlaagje zou verdamping toenemen; met aanlandige wind kan die vochtige lucht tegen bergkusten omhoog worden geblazen, afkoelen en als regen of sneeuw neerslaan. De Middellandse Zee noemen zij een geschikt proefgebied, juist waar ontbossing en verdroging grote problemen veroorzaken.

Er liggen nog technische en ecologische hobbels: proeven zijn nodig en effecten op het zeeleven en op neerslagverdeling elders zijn onduidelijk. De kernvraag blijft politiek en juridisch: wie mag zulk ingenieus weerbeheer toepassen en wie krijgt uiteindelijk de regen?