Van lege bankrekeningen tot blokkades bij de rechter: zó voorkom je financiële ellende bij dementie

In dit artikel:

Driekwart van de Nederlanders met dementie woont nog thuis, maar administratieve en financiële problemen kunnen daar snel roet in het eten gooien. Mantelzorgers en professionals waarschuwen dat mensen met dementie soms impulsief geld uitgeven, onverwacht schenkingen doen of talloze bestellingen plaatsen, waardoor partners of kinderen niet zelden geconfronteerd worden met flinke rompslomp en stress. Zonder vooraf gemaakte afspraken is ingrijpen vaak alleen mogelijk via de kantonrechter, bijvoorbeeld als een huis dat op beider naam staat verkocht moet worden.

Een levenstestament biedt een praktisch alternatief: daarin leg je vast wat je wensen zijn en aan wie je een volmacht geeft voor financiële en zorg gerelateerde beslissingen zodra je zelf niet meer in staat bent die te nemen. De akte kan zowel handelen rondom rekeningen, beleggingen en schenkingen regelen als expliciet vastleggen wie een woning mag verkopen. Meerdere gevolmachten kunnen worden benoemd — één voor financiën, een ander voor zorg — en je kunt bepalen of de volmacht meteen ingaat of pas op het moment dat wilsonbekwaamheid is vastgesteld door een aangewezen arts of notaris.

Professionals in het veld, zoals casemanager Renske Leistra en mantelzorger Letty Vlot, illustreren met voorbeelden dat het ontbreken van zo’n regeling leidt tot langdurig gedoe en extra verdriet. Vlot vertelt hoe haar eigen ouders daarom vroegtijdig met een levenstestament werkten en geleidelijk taken overdroegen, zodat de overgang soepeler verliep toen de situatie verslechterde. Notaris Aniel Autar wijst erop dat zonder levenstestament procedures bij de rechtbank onvermijdelijk kunnen zijn, iets wat families vaak extra belast.

Het aantal levenstestamenten stijgt snel: notarissen registreerden bijna 40% meer akten in 2025 vergeleken met 2021 (van circa 170.000 naar ongeveer 236.500). De kosten variëren sterk; een eenvoudige akte begint rond €600–€700, maar maatwerk drijft de prijs op. Ouderenbond ANBO-PCOB ziet veel vragen en biedt een tipgids aan om mensen op weg te helpen.

Hoewel medische wensen rond het levenseinde ook in zo’n document kunnen worden genoemd, adviseren deskundigen om behandelingen primair met de huisarts te bespreken en die keuzes regelmatig te bevestigen. Conclusie: wie regie wil houden en nabestaanden wil ontzien doet er verstandig aan tijdig een levenstestament te overwegen en dat bespreekbaar te maken binnen het gezin.