Van elektrische brommer tot PFAS-filter: dit zijn de winnaars van LC Toptalent
In dit artikel:
In schouwburg De Harmonie in Leeuwarden streden leerlingen van twaalf Friese middelbare scholen om de titel van LC Toptalent, het jaarlijkse podium van de Leeuwarder Courant voor veelbelovend onderzoekswerk van scholieren. De finale was de afronding van maanden werk aan profielwerkstukken met onderwerpen rond brandstof, milieu, gezondheid en samenleving; de vakjury prees vooral de maatschappelijke betrokkenheid en de inhoudelijke kwaliteit van de projecten.
In de havo-categorie wonnen Bas de Haan, Lars Maats en Erwin Westerhof (Drachtster Lyceum) met een praktisch project: zij bouwden een op fossiele brandstof rijdende brommer om tot elektrische variant, met als argument dat hergebruik en ombouw duurzamer en vaak goedkoper zijn dan nieuw produceren. In de vwo-categorie sleepte Kadey Swe (Beyers-Naudé) de prijs in de wacht met een onderzoek naar het verwijderen van PFAS uit water; zijn bevindingen wijzen zandfiltratie met speciaal gecoat zand als veelbelovende techniek. Juryvoorzitter Maarten Pennewaard vatte de presentatie van Kadey luchtig samen als bijzonder compact en informatief: “Dit is de hoogste informatiedichtheid in 3 minuten die ik ooit heb meegemaakt.”
De vmbo-prijs ging naar Sanne-Marije Kuipers, Peyton Wüstlich en Isis Tienstra (VHS Drachten) voor hun onderzoek naar vapende jongeren in Smallingerland; zij concluderen dat het smaakjesverbod weinig effect heeft en dat vapegebruik op school nog veel voorkomt — “Groepsdruk, waarschijnlijk”, aldus één van de leerlingen. De publieksprijs werd gewonnen door Jonna Sterenberg en Frederieke Jagersma (Lauwers College, Buitenpost). Hun systematische onderzoek naar kleurenblindheid, kokervisie en dieptezien onder scholieren in Achtkarspelen kreeg de meeste van de bijna 6.000 stemmen die publiekelijk konden worden uitgebracht op de bijna tachtig inzendingen.
De finale onderstreepte niet alleen de creativiteit en het onderzoeksvermogen van Friese scholieren, maar ook de praktische relevantie van hun keuzes: veel projecten pakken actuele maatschappelijke problemen aan en zoeken toepasbare oplossingen.