Van een vergeeld manuscript naar een oorlogsroman over een Drachtster grootvader
In dit artikel:
AUTEUR Johan den Hartogh uit Rijswijk presenteert op woensdag 6 mei om 20:00 in de CGK Eben Haëzer in Drachten zijn oorlogsroman Onvermijdelijk verraad, gebaseerd op de herinneringen van zijn Drachtster grootvader. Het boek reconstruyeert de periode 1938–1945: de ontluikende liefde van opa en oma in Drachten, de gevolgen van de Duitse bezetting voor hun omgeving, de onderduik in Drenthe, een verraad binnen de eigen gemeenschap en de uiteindelijke deportatie naar strafkamp Wilhelmshaven.
Den Hartogh ontdekte het bronmateriaal — een vergeeld familiehandvest op een typemachine — toen hij na het overlijden van zijn ouders spullen inpakte. Uit die getuigenissen bouwde hij een roman, gecontroleerd op historische feiten door historicus Oebele Vries en verteld vanuit meerdere perspectieven. Uit respect voor de familie gebruikte hij gefingeerde namen (Jelle en Froukje).
Het verhaal schetst hoe zijn grootvader tijdens de Arbeitseinsatz in Norderhamn (vlak bij Bremen) weigerde mee te werken aan de productie van Messerschmitt-bommenwerpers en tijdens verlof niet terugkeerde. Hij dook onder bij een neef in Meppel waar ook verzetsmensen samenkwamen; ondanks zijn terughoudendheid hield opa heimelijk een lijst met NSB’ers bij. Uiteindelijk werd hij door een landgenoot verraden — niet door een Duitser — en na een gruwelijke driedaagse rit in een veewagon naar het Duitse strafkamp gebracht. De ervaring liet diepe sporen: bij terugkeer woog hij nog zo’n 40 kilo en hij kampte lang met nachtmerries en slapeloosheid. Toch vond hij later de kracht tot vergeving toen zijn verrader zich jaren na afloop meldde; opa werd uiteindelijk 93.
Den Hartogh wil met het boek laten zien hoe oorlog het gewone leven verwoest en mensen onder druk keuzes maken. Met het oog op toenemende internationale spanningen benadrukt hij het belang van zulke persoonlijke herinneringen. Aanmelding voor de lezing is gratis via Eventbrite; het boek verschijnt bij uitgeverij Public Transformation (€22,95). Meer informatie: onvermijdelijkverraad.nl.