Van Auschwitz naar een pleidooi voor een immigratiestop: herdenken en stemmen in het Verenigd Koninkrijk

In dit artikel:

Bertjan van de Lagemaat, predikant van de Nederlandse Kerk in Londen, beschrijft een week waarin herdenken en zorgen over vrijheid centraal stonden. Op 4 mei nam hij deel aan de jaarlijkse herdenking op het Nederlandse Ereveld voor Engelandvaarders in Mill Hill (Noord‑Londen), te midden van 254 Nederlandse oorlogsgraven. Kinderen van de zaterdagse Nederlandse school droegen zelfgemaakte gedichten voor; Van de Lagemaat hield een toespraak rond het thema van het Nationaal Comité 4 en 5 mei: “de geschiedenis begrijpen”.

In aanloop naar die dag gaf hij gastlessen op Nederlandse scholen in Londen en Sevenoaks over een weinig bekend facet van de Tweede Wereldoorlog: de koopvaardijzeelieden die na de inval van nazi‑Duitsland in mei 1940 onder de zogenoemde vaarplicht kwamen te staan. Zonder wapens of militaire training werden zij naar gevaarlijke bevoorradingsmissies gestuurd en velen vonden hun graf — op veel graven staat ‘K.V.’ (koopvaardij). De kinderen legden een verband met hedendaagse gebeurtenissen: tankers die vastliggen in de Straat van Hormuz en seafarers die onvrijwillig in conflicten verstrikt raken.

Kort daarna organiseerde het Dutch Centre in de Nederlandse Kerk het jaarlijkse Bevrijdingsconcert, voorafgegaan door een lezing van de Britse historicus Anne Sebba over het vrouwenorkest van Auschwitz. Het concert bracht verboden muziek van de Joodse componiste Henriëtte Bosmans en werd uitgevoerd door cellist Raphael Wallfisch, wiens moeder Anita Lasker Auschwitz overleefde als lid van dat orkest. De avond benadrukte het belang van verhalen en muziek om herinnering levend te houden en te voorkomen dat zich opnieuw vergelijkbare gruwelen voordoen.

Tegelijk met de herdenkingen waren er lokale verkiezingen in het Verenigd Koninkrijk, waarvoor Van de Lagemaat als inwoner mocht stemmen voor de lokale council in het westen van Surrey. De uitslag baarde hem zorgen: de radicaalrechtse partij Reform UK boekte winst in veel gebieden, met een campagne gericht op een immigratiestop en uitzetting van “ongewenste vreemdelingen”. In zijn wijk lukte strategisch stemmen om Reform te laten eindigen als tweede, maar landelijke winst was duidelijk. Van de Lagemaat signaleert ook de komst van Thierry Baudet naar een evenement met de extreemrechtse activist Tommy Robinson en sluit af met de oproep te leren van de geschiedenis in plaats van die te herhalen.