Vaker parkinson in Noordoost-Friesland. Hoe kan dat?

In dit artikel:

Onderzoekers van de Universiteit Utrecht en het Radboudumc publiceerden donderdag de eerste Nederlandse parkinsonlandkaart, waarin de regionale spreiding van de ziekte in kaart is gebracht. Belangrijke bevindingen: mannen lopen bijna twee keer zoveel risico als vrouwen, hoger opgeleiden hebben een verhoogd risico en rokers blijken minder vaak de ziekte te krijgen. Contrair aan sommige verwachtingen toont de kaart geen verband tussen parkinson en bestrijdingsmiddelen: akkerbouw- en tuinbouwgebieden laten geen hogere incidentie zien.

Regionaal springen vooral Noordoost-Friesland en West-Terschelling eruit. In grote delen van Friesland ligt het risico tot circa 10% boven het landelijk gemiddelde; in Noordoost-Friesland loopt dat lokaal op tot ongeveer 20%. West-Terschelling kent in deze kaart de hoogste kans op parkinson van alle onderzochte gebieden.

Experts waarschuwen voor simplistische verklaringen. Nienke de Vries (UMCG) zegt dat meerdere factoren — omgevingsinvloeden, leefstijl en genetica — waarschijnlijk meespelen en dat huidige analyses alleen het woonadres bij diagnose meetellen; vervolgonderzoeken moeten onder meer naar woongeschiedenis en andere risicofactoren kijken. Ze wijst ook op bewijs dat leefstijlaanpassingen (meer bewegen, gezonder eten) symptomen kunnen verminderen en mogelijk ziekteprogressie beïnvloeden.

De GGD Fryslân noemt de informatie voorlopig onvoldoende om conclusies te trekken en wacht op aanvullend onderzoek, waaronder een RIVM-onderzoek naar de effecten van bestrijdingsmiddelen op omwonenden. Lokale artsen en oud-huisarts Klaas Mellema vinden de uitkomsten opvallend; Mellema ziet wel een relatie tussen pesticiden en parkinson, verwijzend naar internationale observaties (bijv. erkenning als beroepsziekte in Franse wijngaarden).