Twee helden van Heerenveen, tot nummer gemaakt in Vught | column Johann Mast
In dit artikel:
Op een zonnige dag in mei loopt de schrijver het bospad naar de fusilladeplaats van kamp Vught en vraagt zich af of twee prominente VV Heerenveen-figuren — aanvaller Broer de Boer en clubsecretaris Floor Féléus — hier ook zijn geweest. Beide mannen, in 1943-44 onderdeel van het Heerenveen-team rond Abe Lenstra, waren actief in het verzet. Op 29 juni 1944 werden ze opgepakt, via de Leeuwarder gevangenis naar Vught vervoerd; in de zomer van dat jaar werden op die plek 329 verzetsmensen geëxecuteerd.
De bewegwijzering met de woorden “Fusilladeplaats / Execution site” leidt naar een open veld waar het nationale monument de huiveringwekkende geschiedenis zichtbaar en voelbaar maakt. Het museum en de overblijfselen van het kamp schetsen hoe gevangenen ontdaan werden van persoonlijke eigendommen, geschoren, in gestreepte pakken gestoken en tot nummers gedegradeerd — velen overleden aan honger, ziekte of mishandeling. Een voormalige gevangene beschrijft hoe levens en zielen werden verscheurd.
Het is een klein wonder dat De Boer en Féléus het overleefden. Beiden keerden op 24 september 1944 terug naar Heerenveen, getekend door trauma maar levend. Broer zei later: “Ik heb dingen gezien die alleen in de hel gebeuren.” De herinneringen van hem en de verhalen van zijn dochters zijn te vinden in het boek ‘21 Man’ van Peter van der Meeren, dat openheid geeft over hun oorlogservaringen en nazorg.
De auteur raakt onder de indruk van de combinatie van gruwelijke ontmenselijking en de veerkracht van mensen: ondanks wat ze meemaakten hervatten De Boer en Féléus hun plaats in het verenigingsleven — goals maken, revues schrijven — en omarmden opnieuw het leven. Buiten, in de frisse Brabantse lucht, blijft die veerkracht verbazen.